Tanrıların babası ve Asgard'ın hükümdarıdır. Bilgeliğin, şiirin, büyünün, savaşın ve ölülerin tanrısı olarak anılır. Eşi Frigg ile birlikte tanrılar arasındaki en yüksek çifti oluşturur. Herkesin babası anlamına gelen sıfatla anıldığı gibi, kaynaklarda yüzlerce ayrı adla da geçer; her adı, girdiği kılıklardan birine karşılık gelir.
Gücü kaba kuvvetten değil bilgiden gelir. Bildiklerinin her birini bir bedel ödeyerek elde etmiştir; bu yönüyle Kuzey mitolojisinin en hesapçı ve en huzursuz tanrısıdır. Yeryüzünde geniş kenarlı şapkası ve mavi pelerini altında, tek gözlü yaşlı bir yolcu kılığında dolaştığı anlatılır.
Dünyayı Kurması
Soyu yarı tanrı yarı devdir: babası Bor, annesi bir dev kızı olan Bestla'dır. İki kardeşi Vili ve Vé ile birlikte, başlangıçtaki buzdan doğmuş ilk dev İmir'i öldürdü ve dünyayı onun bedeninden kurdu; etinden toprak, kanından denizler, kemiklerinden dağlar, kafatasından gök kubbe, beyninden bulutlar oldu.
Aynı üç kardeş, deniz kıyısında buldukları iki ağaç kütüğünden ilk insan çiftini, Ask ile Embla'yı biçimlendirdi. Odin onlara soluğu ve canı verdi, kardeşleri ise aklı, duyuları ve görünüşü. Böylece Odin yalnızca tanrıların değil, insanların da atası sayılır. İki tanrı soyu arasındaki ilk savaşı başlatan da odur: mızrağını karşı safın üzerinden fırlatarak savaşı açtığı, o günden sonra savaşa girenlerin aynı işareti yinelediği anlatılır.
Bilgi İçin Ödediği Bedel
İgdrasil'in kökündeki bilgelik kuyusundan içmek için gözlerinden birini kuyunun sahibi Mimir'e bıraktı. O günden sonra tek gözlüdür ve gördüğünden fazlasını bilir.
Runaların bilgisini ise kendini kurban ederek kazandı: rüzgarla sallanan ağaca, kendi mızrağıyla yaralanmış halde dokuz gece boyunca asılı kaldı; ne ekmek ne su aldı. Dokuzuncu gecenin sonunda runaları görüp aşağı düştüğü anlatılır. Kendini yine kendisine adaması, Kuzey anlatılarındaki en çarpıcı motiflerden biridir.
Geleceği görmeyi ve kaderi eğmeyi sağlayan seyd büyüsünü de kendi soyundan öğrenmedi; onu Vanir soyundan gelen Freya'dan aldı. Bilgisinin hemen hepsi böyle, dışarıdan ve bir karşılık ödenerek elde edilmiştir.
Yanındakiler ve Nesneleri
Omuzlarında Huginn ve Muninn adlı iki kuzgun oturur; adları düşünce ve bellek anlamına gelir. Her sabah dünyayı dolaşıp akşam gördüklerini tanrının kulağına fısıldarlar. Ayaklarının dibinde Geri ve Freki adlı iki kurt bulunur; Odin'in önüne konan eti onlara verdiği, kendisinin yalnızca şarapla yetindiği söylenir.
Sekiz bacaklı atı Sleipnir ile bütün dünyalar arasında gidip gelir; bu atı ona, kısrak kılığına girip doğuran Loki armağan etmiştir. Attığı hedefi şaşmayan mızrağı Gungnir'e, dokuz gecede bir kendinden dokuz yenisini damlatan altın halkası Draupnir'e sahiptir. Hliðskjálf adlı tahtına oturduğunda bütün dünyaları aynı anda görebilir.
Savaş ve Ölüler
Savaş alanında ölenlerin bir bölümü onun konağı Valhalla'ya alınır; bu seçimi savaş bakireleri Valkürler yapar. Ölenlerin diğer yarısı ise tanrıça Freya'nın ülkesine gider. Valhalla'ya alınan savaşçılar her gün birbirleriyle dövüşür, her akşam yeniden dirilip sofrada buluşur; bunun sebebi Ragnarök gününde tanrıların yanında savaşacak orduyu hazır tutmaktır.
Bu yönüyle Odin, savaşçıyı koruyan değil, gerektiğinde onu ölüme terk eden bir tanrıdır. Kendisine bağlanan kahramanların çoğu, sonunda onun gözden çıkarmasıyla yenilir. Oğulları arasında gök gürültüsü tanrısı Tor, tanrıların en sevileni Baldur ve sonunda öcünü alacak olan Vidar sayılır.
Şiir Balı
Bilgelik gibi şiir yeteneği de onun sayesinde insanlara ulaşmıştır. Devlerin elindeki, içeni ozan yapan balı ele geçirmek için kılık değiştirip devin kızını kandırdı, balı üç yudumda içti ve kartal biçimine girip Asgard'a kaçtı. Getirdiği balı ozanlara paylaştırdığı anlatılır.
Sonu
Bütün bilgisine karşın kendi sonunu değiştiremez. Ragnarök'te kurt Fenrir tarafından yutulacaktır; öcünü oğlu Vidar alacaktır. Anlatının trajik yanı, tanrının bunu en baştan bilerek hazırlanması ve yine de kaderi çevirememesidir.
Adı haftanın günlerinden birinde yaşamayı sürdürür; Çarşamba gününü karşılayan Cermen sözcükleri onun adından türemiştir.
Başka Mitolojilerdeki Karşılığı
Göğün başındaki tanrı olması bakımından Yunan mitolojisinde Zeus'un yerini tutar, ama ikisi birbirinin tersidir: Zeus kurulu düzenin sahibidir ve kaderi çoğu zaman kendi eliyle yürütür, Odin ise kendi sonunu bilen ve onu değiştiremeyen tanrıdır. Bilgeliğin ayrı bir tanrıya verildiği mitolojilerde onun karşılığını tek kişide bulmak zordur: Sümer'de bilgi ve kurnazlık Enki'nin, Mısır'da yazı ve ölçme Tot'un, Türk mitolojisinde bilgelik Mergen'in alanıdır.
En yakın koşutluk, göğün tanrısıyla değil kamla kurulur. Kendini dünya ağacına asıp dokuz gece boyunca can çekişmesi, sekiz bacaklı bir ata binip dünyalar arasında gidip gelmesi ve kuşlar aracılığıyla uzağı görmesi, Türk mitolojisindeki kamın Ulukayın'a tırmanarak Ülgen'in katına yükselmesiyle aynı düşünceye dayanır: bilgi, göğe çıkıp bedel ödeyerek alınır. Odin'i tanrıların babası yapan da yönettiği düzen değil, bu bedeli ödemiş olmasıdır.