söylence
/yunan/kronos
_

Kronos

Kronos — Yunan Mitolojisi
Kronos.
Titanların kralı, hasat ve Altın Çağ tanrısı.

Titanların en genç ve en güçlüsüdür. Gök tanrısı Uranos ile toprak ana Gaia'nın oğludur. Babasını devirerek evrenin hakimiyetini ele geçirmiş, kendi oğlu Zeus tarafından devrilene kadar Titanlar çağına hükmetmiştir. Hasadı simgeler ve genellikle elinde tırpanla betimlenir; adının, zaman anlamına gelen ve ayrı bir varlık sayılan Khronos'un adına benzemesi yüzünden sonraki çağlarda zamanın tanrısı olarak da anlaşılmıştır. Ekini biçen tırpanla geçip giden zamanın aynı imgede birleşmesi bu karışmayı kalıcı kılmıştır.

Uranos'un Devrilmesi

Uranos, Gaia'dan doğan çocuklarından tiksindiği için onları yeryüzünün derinliklerine hapsetmişti. Bu duruma öfkelenen Gaia, çelikten bir tırpan yaparak çocuklarından yardım istedi. Yalnızca Kronos bu çağrıya karşılık verdi ve babasını tırpanla saf dışı bırakarak gökle yeri birbirinden ayırdı. Böylece evrenin yönetimi Titanların eline geçti.

Yere damlayan kandan öç tanrıçaları Erinyler ile dev soyu Gigantlar doğdu; denize düşen parçaların çevresinde toplanan köpükten ise Afrodit var oldu. Baba tanrının yok oluşundan yeni kuşakların doğması, bu anlatının en çok yinelenen yanıdır.

Uranos, devrilirken oğlunu lanetledi ve onun da kendi çocuklarından biri tarafından tahtından edileceğini bildirdi. Bu kehanet, Kronos'un sonraki bütün eylemlerinin sebebi oldu.

Kronos, kardeşleri olan tek gözlü devler Kikloplar ile yüz kollu Hekatonkheirler'i önce yeraltından çıkardı, ancak güçlerinden korkarak onları yeniden aynı karanlığa kapattı. Bu karar sonunda kendi yenilgisini hazırlayacaktır: aynı devleri özgür bırakan Zeus, onlardan yıldırımı armağan olarak alacaktır.

Çocuklarını Yutması

Kronos, kız kardeşi Rea ile evlendi. Kehanetin gerçekleşmesinden korktuğu için doğan her çocuğunu yuttu: Hestia, Demeter, Hera, Hades ve Poseidon bu şekilde babalarının karnında hapsoldu. Babasını yenmek için onu etkisiz kılmak yetmişken, kendi çocuklarını yutarak yok etmeye kalkması, kehanetten duyduğu korkunun ölçüsünü gösterir.

Altıncı çocuğu Zeus'a hamile kalan Rea, doğumu gizlice yaptı ve bebeği Girit'te bir mağarada sakladı. Kronos'a bebek yerine kundağa sarılmış bir taş verdi; Kronos bunu fark etmeden yuttu. Çocuk mağarada keçi Amaltea'nın sütüyle beslendi, ağlaması duyulmasın diye Kuretler mağaranın önünde kalkanlarına vurdu. Büyüyen Zeus babasına yuttuklarını geri çıkartan bir iksir içirdi ve kardeşleri teker teker dünyaya geri döndü. Kaynaklara göre ilk çıkan, en son yutulan taştı; Zeus onu Delphoi'deki kutsal alana, olup bitenin anıtı olarak dikti.

Titanomakhia

Kurtulan kardeşler babalarına karşı ayaklandı. Titanomakhia olarak anılan bu savaş on yıl sürdü; bir yanda Kronos'un önderliğindeki Titanlar, diğer yanda Zeus ve kardeşleri yer aldı. Bütün Titanlar Kronos'un yanında savaşmadı: Rea yeni düzene karşı çıkmadı, okyanus tanrısı Okeanos savaşın dışında kaldı, Prometeus ile kardeşi Epimeteus ise kendi soylarının değil Zeus'un yanında yer aldı. Zaferin ardından Titanlar yeraltının en derin bölgesi olan Tartaros'a kapatıldı ve evrenin yönetimi Zeus, Poseidon ve Hades arasında paylaşıldı. Bekçiliği, Kronos'un bir zamanlar hapsettiği Hekatonkheirler'e verildi.

Altın Çağ

Kronos'un hüküm sürdüğü döneme Altın Çağ denir. Bu çağda insanların çalışmaya, yasaya ve savaşa ihtiyacı yoktu; toprak ürününü kendiliğinden veriyordu. Yunan düşüncesinde bu, insanlığın giderek bozulan çağlarının ilkidir: sonraki kuşaklar gümüş, tunç ve demir çağlarıyla adım adım daha çetin bir dünyaya iner. Böylece devrilen tanrı, aynı zamanda yitirilmiş bir mutluluğun tanrısıdır.

Atina'da hasat mevsiminde adına düzenlenen bayramda efendilerle köleler aynı sofraya oturur, günlük düzen bir günlüğüne askıya alınırdı; bayram, Altın Çağ'ın eşitliğini bir günlüğüne canlandırma denemesi sayılır. Kimi kaynaklarda Kronos sonsuza dek Tartaros'ta kalmaz; bağışlanıp iyilerin ruhlarının gittiği Elizyum ülkesinin başına geçer.

Kuşak Değişimi

Gökle yerin bir tanrı eliyle birbirinden ayrılması Yunan mitolojisine özgü değildir: Mısır'da bu işi, gök tanrıçası Nut ile yer tanrısı Geb'i araya girip kaldıran hava tanrısı Şu görür; Sümer'de gök An ile yer Ki'yi ayıran, oğulları rüzgâr tanrısı Enlil'dir. Sümer'de yönetimin göksel babadan oğula geçmesi de savaşsız gerçekleşir; Türk mitolojisinde yaratıcı Kayra'nın işleri oğlu Ülgen'e bırakması aynı biçimde kavgasızdır. Yunan anlatısını ayıran, kuşak değişiminin her seferinde şiddetle ve babanın devrilmesiyle olmasıdır; Kronos bu zincirin hem ilk halkasını kıran hem de kendisi kırılan tanrısıdır.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 30 madde, aralarında 106 bağlantı.

KronosGebİsisNutŞuAnEnlilKiKayraÜlgenAfroditAmalteaDemeterElizyumEpimeteusErinyeGaiaGigantHadesHekatonkheirHeraHestiaKiklopKuretOkeanosPoseidonPrometeusReaTartarosUranosZeus

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.