Rüzgarın, havanın ve fırtınanın tanrısıdır; Sümer tanrıları arasında fiilen en yetkili olanıdır. Gök tanrısı An ile yer tanrıçası Ki'nin oğlu, Enki'nin kardeşidir. Başlıca tapınağı Nippur kentindeki E-kur'dur; bu kent Sümer'in dinî merkezi sayılmıştır. Ellil ve Nunamnir adlarıyla da anılır.
Yetkisi buyurma gücünden gelir. Ağzından çıkan sözün geri alınamayacağı, verdiği hükmün hiçbir tanrı tarafından bozulamayacağı belirtilir. Krallar meşruiyetlerini ondan alır; bir hükümdarın Enlil'in sevgilisi sayılması, tahtının tanrısal onayı anlamına gelirdi. Kaderleri belirleyen tabletler onun elinde tutulur.
Buna karşın anlatılarda sevecen bir tanrı değildir. Düzeni korur, fakat bu düzenin insana ağır gelip gelmediğiyle ilgilenmez; kardeşi Enki'nin insana yakın tavrıyla arasındaki karşıtlık Sümer anlatılarının başlıca gerilim hattıdır.
Göğün ve Yerin Ayrılması
Başlangıçta gök ile yerin bitişik olduğu, bunları birbirinden ayıranın Enlil olduğu anlatılır. Ayrılmanın ardından gök An'ın payına, yeryüzü ise Enlil'in payına düşmüştür. Aralarındaki boşluğu dolduran hava ve rüzgar da onun alanıdır; adının yel ile kurulan bağı buradan gelir.
Tarımın başlaması da ona bağlanır. Toprağı yarıp ilk insanın yeryüzüne çıkmasını sağlayan kazmayı yaptığı ve bunu insanlara verdiği anlatılır.
Ninlil ile Anlatısı
Genç tanrıça Ninlil'i ırmak kıyısında zorla elde etmesi üzerine tanrılar kurulu onu yargıladı ve yeraltına sürdü. Ninlil, karnındaki çocukla birlikte onun ardından indi. Yeraltında Enlil üç kez kılık değiştirerek tanrıçanın karşısına çıktı ve her seferinde bir çocuk daha oldu.
Bu üç çocuk, yeraltına karşılık olarak bırakıldı; böylece ilk çocukları ay tanrısı Nanna gökyüzüne çıkabildi. Anlatı, ölüler ülkesine giren hiçbir varlığın yerine bir başkasını bırakmadan geri dönemeyeceği kuralının açıklaması sayılır.
Bu yargılama dikkat çekicidir: tanrıların en yetkilisi bile kurulun kararına boyun eğer ve sürgüne gider. Sümer düşüncesinde yetki sınırsız değildir; en üstteki tanrı da kendi koyduğu düzene tabidir.
Tufan
İnsanlar çoğalıp gürültüleri uykusunu kaçırınca önce kıtlık ve hastalık gönderdi, bunlar yetmeyince tufanla insanlığın yok edilmesine karar verdi. Kararı gizli tutulmasına rağmen Enki, kamıştan bir duvara seslenerek kral Ziusudra'yı uyardı ve insanlık kurtuldu.
Sağ kalanları gördüğünde öfkelendi, fakat sonunda yatıştı. Kimi anlatılarda kurtulan krala ölümsüzlük bağışlayan da yine odur.
Başka Mitolojilerdeki Karşılıkları
Fırtına ve buyruk tanrısının tanrılar arasında fiilen en yetkili olması Yunan mitolojisindeki Zeus ile örtüşür; ikisi de göğün gürültüsünü elinde tutar ve hükmü tartışılmaz sayılır. Aradaki fark soy zincirindedir: Zeus babasını devirerek tahta oturur, Enlil ise babası An'ı devirmez, onun yetkisini kullanmakla yetinir.
Türk inancında gök katlarının başındaki Ülgen de buyruk verendir, ama karşısında kardeşi Erlik durur ve düzen bu ikisinin çekişmesiyle kurulur. Sümer'de karşıtlık iyi ile kötü arasında değildir: Enki kötü değil, yalnızca insana yakındır. İki kardeş de düzeni ister; ayrıldıkları nokta, insanın bu düzende ne kadar ezileceğidir.