söylence
/yunan/rea
_

Rea

Rea — Yunan Mitolojisi
Rea.
Rhea, Rheia olarak da bilinir.
Titan kuşağından, Olimposlu tanrıların annesi.

Titan kuşağından bir tanrıçadır; annelik, doğurganlık ve soyun sürmesiyle ilişkilendirilir. Uranos ile Gaia'nın kızı, Kronos'un hem kız kardeşi hem eşidir. Olimposlu tanrı kuşağının tamamı ondan doğmuştur; bu yüzden tanrıların anası olarak anılır. Adı eski kaynaklarda akmak anlamındaki sözcükle açıklanmış, sütün, suyun ve soyun kesintisiz akışına bağlanmıştır; bu açıklamalar kesin değil, sonradan yapılmış yorumlardır.

Titanlar çağında kocasının gölgesinde kalan edilgen bir figür gibi görünse de anlatının dönüm noktası onun kararıdır. Tanrı kuşağının değişmesi, Rea'nın çocuğunu babasından gizlemesiyle mümkün olmuştur. Kendisinden önce annesi Gaia da aynı şeyi yapmış, oğlunu babasına karşı silahlandırmıştı; iki kuşak boyunca eski düzeni deviren güç, ana tanrıçanın çocuğunu korumasıdır.

Çocuklarının Yutulması

Kronos, kendi çocuklarından biri tarafından tahtından edileceği kehanetinden korktuğu için Rea'dan doğan her çocuğu yuttu. Hestia, Demeter, Hera, Hades ve Poseidon bu şekilde babalarının karnında hapsoldu. Her doğumda çocuğunu yitiren Rea, altıncı kez hamile kaldığında annesi Gaia'ya danışarak bir düzen kurdu.

Zeus'un Saklanması

Rea, Zeus'u gizlice Girit'te bir mağarada doğurdu; kaynaklar mağarayı kimi zaman İda kimi zaman Dikte dağında gösterir. Kronos'a bebek yerine kundağa sarılmış bir taş verdi; taşı bebek sanan Kronos onu yuttu ve aldatıldığını fark etmedi. Yıllar sonra kusulan bu taş, olup bitenin anıtı olarak Delphoi'deki kutsal alana dikilecektir.

Mağarada büyüyen çocuğu keçi Amaltea sütüyle besledi. Bebeğin ağlaması babasının kulağına gitmesin diye Kuretler adı verilen savaşçılar mağaranın önünde kalkanlarına vurarak gürültü çıkardı. Büyüyen Zeus, babasına yuttuklarını geri çıkartarak kardeşlerini kurtardı ve Titanlara karşı savaşı başlattı.

Bir çocuğu, onu öldürmek isteyen hükümdardan kaçırıp gizlice büyütme anlatısı başka mitolojilerde de karşımıza çıkar: Mısır'da İsis, oğlu Horus'u, babasını öldüren Set'ten saklayarak bataklıkta büyütür; çocuk büyüyünce babasının hakkını amcasından geri alır. İki anlatıda da yeni düzeni kuran tanrıyı, onu saklayan ana tanrıça var etmiştir.

Sonraki Anlatılar

Titanların yenilgisinden sonra Rea, yeni düzene karşı çıkmayan az sayıdaki Titan'dan biri olarak anılır; torunlarının çekişmelerinde zaman zaman arabuluculuk eder. Demeter'in kızı Persefone için tuttuğu yasta tanrıçayı yatıştırmak üzere yeryüzüne gönderilen de odur.

Geç dönem anlatılarında, delirtilerek diyar diyar dolaşmaya bırakılan Dionisos'u arındıran ve ona gizli törenleri öğreten tanrıça olarak geçer. Böylece Rea'nın tapımıyla Dionisos tapımı zamanla iç içe geçmiştir.

Kibele ile Birleşmesi

Anadolu kökenli ana tanrıça Kibele ile büyük ölçüde özdeşleştirilmiştir; aslanlar, dağ kültü ve davullu, coşkulu törenler bu birleşmenin izidir. Rea'nın başında kule biçimli taçla ve iki yanında aslanlarla betimlenmesi de eski Yunan tasavvurundan değil, bu birleşmeden gelir. Girit'teki İda ile Frigya'daki İda dağlarının aynı adı taşıması iki tanrıçanın kaynaşmasını kolaylaştırmış; kimi kaynaklar bunu, tanrıçanın Kronos'tan kaçarak Girit'ten Anadolu'ya göçmesi diye açıklamıştır. Kuretler'in Anadolu'daki karşılığı sayılan Korybantlar da aynı yolla anlatıya katılmıştır.

Doğuran, besleyen ve koruyan ana tanrıça tasavvuru altı mitolojinin hepsinde vardır. Sümer'de canlıları biçimlendiren ana tanrıça Ninhursag, Türk mitolojisinde çocuğu ve lohusayı koruyan Umay ile doğumu sağlayan, Ulukayın'ın gövdesinde yaşayan Kübey aynı alanı doldurur. Rea'yı bunlardan ayıran, tapımının çoğu zaman kendi adıyla değil, oğlunun ve sonradan kaynaştığı Kibele'nin gölgesinde sürmüş olmasıdır.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 23 madde, aralarında 68 bağlantı.

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.