söylence
/mısır/nut
_

Nut

Nut — Mısır Mitolojisi
Nut.
Nuit, Nuwet olarak da bilinir.
Gökyüzü tanrıçası.

Gökyüzünün tanrıçasıdır. Hava tanrısı Şu ile nem tanrıçası Tefnut'un kızı, yeryüzü tanrısı Geb'in hem kız kardeşi hem eşidir. Osiris, İsis, Set ve Neftis onun çocuklarıdır. Heliopolis'te derlenen dokuz tanrılı düzenin üçüncü kuşağındandır.

Tasvirlerde yeryüzünün üzerine kavis çizerek uzanan, elleri ve ayaklarıyla ufka değen çıplak bir kadın olarak gösterilir. Bedeni yıldızlarla kaplıdır; gövdesi göğün kubbesidir. Kimi betimlemelerde ise gökte duran bir inek biçiminde görünür.

Yerden Ayrılması

Başlangıçta Geb ile birbirlerine sarılı olduğu, aralarında hiçbir boşluk bulunmadığı anlatılır. Babaları Şu araya girip Nut'u yukarı kaldırdı; gök yükseldi, yer aşağıda kaldı ve canlıların yaşayacağı boşluk doğdu. Bu ayrılık, Mısır sanatının en sık işlenen sahnesidir.

Güneşin Yolculuğu

Her akşam güneş tanrısı Ra'yı yuttuğuna, gece boyunca güneşin bedeninin içinden geçtiğine ve her sabah onu yeniden doğurduğuna inanılır. Gökyüzünün gündüz boş, gece ise yıldızlarla dolu görünmesi bu döngüyle açıklanır. Yıldızları da aynı biçimde yutup doğurduğu söylenir.

Bu anlatı, ölümün bir son değil bir geçiş olduğu düşüncesinin temelidir: güneş her gece ölür, her sabah yeniden doğar.

Ölülerin Koruyucusu

Lahit kapaklarının içine ve mezar odalarının tavanına resmedilmesi bu yüzdendir; ölü, tanrıçanın gövdesinin altına yatırılmış sayılır. Metinlerde ölünün üzerine yayılması, onu yıldızlar arasına alması ve yeniden doğurması için Nut'a seslenilir. Ölüye Nut'un çocuğu denmesi bu inancın parçasıdır.

Tabutun kendisi de tanrıçanın kucağı olarak düşünülür. Ölünün gece güneşiyle birlikte gövdeden geçip sabah yeniden dünyaya gelmesi umulur.

Çocuklarının Doğuşu

Geç dönem aktarımına göre güneş tanrısı Ra, Nut'un yılın hiçbir gününde doğum yapamayacağına hükmetmişti. Bilgelik tanrısı Tot, ayla oynadığı bir oyunu kazanarak yıla beş gün daha ekledi ve tanrıçanın çocukları bu günlerde doğdu. Anlatı, Mısır takvimindeki üç yüz altmış günün üzerine eklenen beş günün açıklaması sayılır.

Bu bölümün ayrıntıları Mısır metinlerinde değil, ağırlıkla Yunanca yazılmış geç bir kaynakta yer alır; bu yüzden özgün Mısır anlatısına ne kadar yakın olduğu tartışmalıdır.

Dişi Gök, Eril Yer

Nut'un en ayırt edici yanı cinsiyetidir. Mitolojilerin büyük bölümünde gök eril, yer dişildir; Mısır bunun tersini kurar. Yunan anlatısında gök Uranos, yer Gaia'dır; Sümer'de gök An, yer Ki'dir; Türk anlatısında da gök Tengri ile, toprak Etügen ile anılır. Üçünde de düzen aynıdır: yukarısı baba, aşağısı anadır.

Mısır'da bu dağılım tersine döner ve anlatının tamamını değiştirir. Ölüyü kucağına alan, yutup yeniden doğuran taraf gök olur; toprak ise altta uzanan babadır. Ölünün göğe doğması, yeraltına inmesinden daha merkezi bir düşüncedir. Bu tersliğin bir benzeri Türk anlatısındaki ay ile güneşte görülür: orada da Ay Ata eril, Gün Ana dişildir ve yaygın dağılımın tersi kurulur.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 22 madde, aralarında 97 bağlantı.

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.