söylence
/mısır/neftis
_

Neftis

Neftis — Mısır Mitolojisi
Neftis.
Nebethet olarak da bilinir.
Yas ve ölülerin koruyucusu tanrıça.

Yas, koruma ve geceyle ilişkilendirilir. Adı evin hanımı anlamına gelir; başında taşıdığı sepet ve yapı işareti hem adının yazımı hem simgesidir. Buradaki ev, sıradan bir konut değil tanrının tapınağı ya da göksel konağıdır.

Gökyüzü tanrıçası Nut ve yeryüzü tanrısı Geb ebeveynleridir. Set, İsis, Osiris kardeşleridir. Erkek kardeşi Set aynı zamanda eşidir. Ancak ilişkileri genelde uyumsuz ve karmaşık olarak anlatılır; kocasının yıkıcı işlerinde onun yanında yer almaz, tersine kardeşi İsis'in yanında durur. Betimlemelerde çoğunlukla kanatlarını açmış bir kadın ya da ölünün başında öten bir çaylak olarak görünür.

Osiris'in Yasında

Neftis, Osiris'in ölümünde ve dirilişinde önemli bir rol oynar. Kardeşi İsis ile birlikte Osiris'in parçalarını toplar ve onu yeniden hayata döndürmek için büyüler yapar. Bu, onun yas ve ölümle olan bağlantısını güçlendirir.

İki tanrıça, ölünün başında ve ayakucunda ağıt yakan çift olarak Mısır mezar sanatının en sık yinelenen sahnesini oluşturur: İsis ayakuçlarında, Neftis baş ucunda durur. Tapınaklarda okunan ağıtlarda sesleri sırayla duyulur; ölen her kişinin başında bu iki tanrıçanın ağladığı düşünülür, böylece sıradan ölü de Osiris'in yerine geçmiş sayılır.

Yas tutan ve ölüyü geri getirmeye çalışan kadın figürü başka mitolojilerde de karşımıza çıkar. Sümer'de Dumuzi'nin ardından ağıt yakan kız kardeşi Geştinanna, kardeşinin yerine yılın yarısını yeraltında geçirmeyi kabul eder; Nors mitolojisinde Baldur'un eşi Nanna, kocasının cenazesinde kederinden ölür. Neftis'i bunlardan ayıran, yasının tek bir ölü için değil, bütün ölüler için sürekli tutulan bir görev olmasıdır.

Anubis'in Annesi

Bir anlatıya göre Anubis'in annesidir. Buna göre, kendisini İsis sanan Osiris ile birleşmiş, doğan çocuğu Set'ten gizlemek için terk etmiş, çocuğu bulup büyüten ise İsis olmuştur. Bu anlatı geç dönemde ve Yunanca yazılmış bir kaynakta ayrıntılı biçimde geçer; eski Mısır metinleri Anubis'in soyunu başka türlü verir, kimi yerde onu güneş tanrısı Ra'nın oğlu sayar. Kaynaklar bu noktada ayrılır. Yine de anne–oğul bağı, mumyalamanın tanrısı ile yas tanrıçasını aynı sahnede birleştirdiği için yaygın biçimde benimsenmiştir.

Ölülerin Koruyucusu

Neftis, özellikle ölenlerin ruhlarını korumak ve onları öteki dünyaya rehberlik etmekle ilişkilendirilir. Bu nedenle, ölülerin yanında sık sık resmedilmiştir. Tabut yazıtlarında ve mezar duvarlarında adı ölünün koruyucusu olarak geçer; iç organların konduğu kapların birini, akciğerleri saklayanı, o gözetir. Kanatlarını ölünün üzerine germesi, mumyayı saran bezlerin koruyuculuğuyla aynı anlama gelir.

Görevi yalnız mezarla sınırlı değildir: güneş teknesinde İsis ile birlikte durup kaos yılanı Apofis'e karşı büyü okuyan tanrıçalardan biri de odur. Gecenin ve karanlığın tanrıçası sayılması, güneşin gece yolculuğuna eşlik etmesiyle birlikte düşünülür.

İkiz Tanrıçalar

Neftis, sık sık İsis'in sadık bir yardımcısı ve tamamlayıcısı olarak tasvir edilir. İkili, dualiteyi ve dengeyi temsil eder: İsis yaşam ve doğurganlıkla, Neftis ise ölüm ve geceyle ilişkilendirilir. Aynı ikilik kardeşleri arasında da vardır; Osiris ekili toprağı, Set çölü temsil eder. Dört kardeş böylece Mısırlının dünyayı ikiye bölen bakışını tamamlar: ekili toprak ile çöl, yaşam ile ölüm, gündüz ile gece.

Neftis, hem yas tutanların hem de öteki dünya yolculuğunda olanların koruyucusu olarak derin bir saygıyla anılmıştır. Kendi adına büyük tapınakları olmamış, çoğunlukla kardeşinin ve ölülerin yanında anılmıştır; buna karşın adı, mezar yazıtlarında Mısır'ın en sık geçen tanrıça adlarından biridir.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 13 madde, aralarında 47 bağlantı.

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.