Asmanın, şarabın ve kırların tanrıçasıdır. Adı göğün asması anlamına gelir; bağ ve üzümle olan bağı buradan gelir. Çoban tanrı Dumuzi'nin kız kardeşidir ve anlatıların çoğunda onun yanında yer alır. Düşleri yorumlama yetisiyle ve kardeşine olan sarsılmaz sadakatiyle tanınır.
Sümer metinlerinde ağırlıkla Dumuzi'nin ölümü anlatısıyla anılır. Bu anlatıda edilgen bir figür değil, kardeşinin kaderini değiştirmek için kendini feda edecek kadar ileri giden belirleyici bir taraftır.
Düşün Yorumu
Dumuzi, kendi sonunu haber veren korkunç bir düş gördüğünde, onu yorumlayan Geştinanna olur. Düşteki işaretlerin kardeşinin yakalanıp öldürüleceğini gösterdiğini anlar ve ona kaçıp saklanmasını söyler. Bu yönüyle geleceği düşlerden okuyabilen bir tanrıça olarak anılır.
Düşün yorumlanması Sümer anlatılarında sık görülen bir bilme biçimidir; gelecek gizli değildir, yalnızca okunmayı bekler. Geştinanna'nın trajedisi de buradadır: olacağı önceden bilir ama değiştiremez.
Kardeşine Sadakati
İnanna yeraltından dönerken, yerine bir can bırakmadan çıkamayacağı için peşine Ereşkigal'in cinleri takılır. Bu cinler Dumuzi'yi ararken Geştinanna'yı da sıkıştırır; ona kardeşinin nerede saklandığını sorar, hatta işkence ederler. Buna karşın Geştinanna kardeşinin yerini söylemez.
Sonunda cinler Dumuzi'yi kendi bulup yeraltına götürür. İşte o zaman Geştinanna araya girer ve kardeşinin yerine kendisinin yeraltında kalmayı önerir. Yapılan düzenlemeye göre ikisi dönüşümlü olarak yılın yarısını aşağıda geçirir; biri çıkarken öteki iner. Mevsimlerin değişimi bu değiş tokuşla açıklanır.
Bu öneri, yeraltının katı muhasebesindeki tek gönüllü ödemedir. Aşağıya inen herkes ya zorla ya cezayla iner; Geştinanna kendi ayağıyla, hiçbir suçu olmadan iner.
Yeraltındaki Yeri
Yılın bir bölümünü yeraltında geçirmesi, onu ölüler dünyasıyla da ilişkili kılar. Kimi anlatılarda yeraltının yazıcısı olarak anılır; orada tutulan kayıtları yazan, ölülerin diyarında bir görev üstlenen tanrıça olarak geçer. Böylece Geştinanna hem yeryüzünün bağ bozumuyla hem de yeraltının düzeniyle bağlanır.
Onun hikâyesi, kardeş sevgisinin ve fedakârlığın en güçlü örneklerinden biridir; kendi canını kardeşininki için ortaya koyması, cinlerin acımasızlığıyla keskin bir karşıtlık oluşturur.
Başka Mitolojilerdeki Karşılıkları
Yılın yarısını yeraltında, yarısını yeryüzünde geçirme düzeni Yunan mitolojisinde Persefone anlatısının çekirdeğidir ve orada da mevsimlerin açıklaması sayılır. Aradaki fark seçimdedir: Persefone kaçırılır ve aşağıda kalmak zorundadır, Geştinanna ise gitmeyi kendi ister.
Kendi canını bir başkası için ortaya koyan kardeş, Nors anlatısında Nanna'nın kocasının ardından ölmesiyle bir yankı bulur; ama orada bu ölüm kimseyi kurtarmaz. Sümer anlatısı bu yönüyle daha hesaplıdır: Geştinanna'nın fedakârlığı boşa gitmez, ölüler ülkesinin defterinde bir karşılığı vardır.