söylence
/sümer/ereşkigal
_

Ereşkigal

Ereşkigal
Ereşkigal.
Ereshkigal olarak da bilinir.
Yeraltı dünyasının kraliçesi.

Yeraltı dünyasının kraliçesidir. Adı büyük yerin hanımı anlamına gelir; burada büyük yer, ölülerin diyarı olan yeraltını karşılar. Ölüler ülkesini mutlak bir yetkiyle yönetir; oraya inen hiçbir varlık onun izni ve düzeninin kuralları olmadan geri çıkamaz.

Aşk ve Venüs yıldızının tanrıçası İnanna'nın ablasıdır. İki kız kardeş, birbirinin karşıtı iki dünyayı temsil eder: biri gökyüzünün ve yaşamın, öteki yeraltının ve ölümün tanrıçasıdır. Eşi, Gök Boğası olarak anılan Gugalanna'dır.

Yeraltının Düzeni

Yönettiği diyar, ölülerin toz ve kil yiyerek yaşadığı, ışıksız ve geri dönüşsüz bir yerdir. Ereşkigal burada kesin ve değişmez bir düzen kurar; en yüksek tanrılar bile onun ülkesinin yasalarını bozamaz. Buyruklarını yürüten baş yardımcısı, ölümün ve kaderin cini Namtar'dır.

Metinlerde çoğu zaman acı çeken, yas tutan, yalnız bir kraliçe olarak betimlenir. Yeraltının hükümdarı olmak, ona güç kadar bir yük ve keder de yükler; bu yönüyle yalnızca korkulan değil, aynı zamanda acısı olan bir tanrıçadır.

İnanna'nın İnişi

En bilinen anlatısı, kız kardeşi İnanna'nın yeraltına inişidir. İnanna, Ereşkigal'in ülkesine inmeye karar verir; yeraltının yedi kapısından geçerken her kapıda üzerindeki bir giysi ya da takı alınır ve Ereşkigal'in karşısına çırılçıplak çıkar.

Ereşkigal, ona ölüm bakışını yöneltir; İnanna öldürülür ve cesedi bir kazığa asılır. Böylece yeraltına izinsiz meydan okumanın bedeli ödenmiş olur; kraliçenin dünyasında onun sözünün üstünde söz yoktur.

Yatıştırılması

İnanna'nın yardımına gelen Enki, tırnağının altındaki kirden iki varlık yaratıp yeraltına yollar. Bu varlıklar, acı içinde inleyen Ereşkigal'in her feryadına ortak olur, onun derdini paylaşır. Kimsenin acısına aldırmadığı bu yalnız kraliçe, kendisiyle dertlenen bu varlıklara minnet duyar ve onlara bir armağan vermek ister.

Varlıklar armağan olarak İnanna'nın cesedini ister; Ereşkigal bunu verir ve İnanna yaşam suyuyla diriltilir. Yine de yeraltının kuralı gereği, İnanna ancak yerine bir başkasını bırakarak geri dönebilir. Böylece kraliçenin düzeni, dirilişin ardından da işlemeyi sürdürür.