söylence
/mısır/serket
_

Serket

Serket — Mısır Mitolojisi
Serket.
Selket, Selkis olarak da bilinir. Yazım kuralı
Akrebin ve zehre karşı korumanın tanrıçası.

Mısır mitolojisinde akrebin tanrıçasıdır. Akrebin kendisini değil, onun zehrine karşı korumayı temsil eder. Zehri veren de, onu geri alan da o sayılır. Bu yüzden sokmalara karşı başvurulan, hekimlerin yanında anılan ve ölüyü koruyan tanrıçalar arasında yer alır.

Adı, Mısırca daha uzun bir adın kısaltması kabul edilir ve boğazı soluk aldıran ya da nefes veren diye açıklanır. Akrep ve yılan zehrinin önce soluğu kestiği düşünülürse ad, tanrıçanın yaptığı işi doğrudan söyler. Kimi araştırmalar adın kara akrebine değil, su altında soluk alabilen su akrebine dayandığını ileri sürer. Tanrı soyu konusunda kaynaklar birleşmez. Kimi metinlerde yılan tanrı Nehebkau'nun annesi olarak geçer.

Görünüşü

Genellikle başında bir akrep taşıyan kadın olarak çizilir. Elinde yaşamı simgeleyen ankh ile gücü simgeleyen asa bulunur. Kadın başlı bir akrep biçiminde gösterildiği de olur, ama bu seyrektir. Geç dönemlerde dişi aslan başıyla çizildiği ya da Hator'un boynuzlu güneş tacını taktığı örnekler de vardır.

En bilinen tasviri Tutankamon'un mezarından çıkar. Kanopik kapların konduğu yaldızlı sandığın dört yanında dört tanrıçanın altın kaplı heykeli durur. Serket bunlardan biridir, kollarını sandığın çevresine açmış, başını hafifçe yana çevirmiştir.

Zehre Karşı

Asıl alanı akrep ve yılan sokmasıdır. Tanrıçanın gücü zehri kontrol etmesinden gelir. Sokulan kişi ona sığınır. Mısır düşüncesinde tehlikeyi yönetebilen, onu savuşturabilen de olur.

Eski Krallık'tan beri bu işi yapan hekimler onun adıyla anılır. Unvanları Serket'in yönlendiricisi ya da Serket'i çağıran diye çevrilir ve zehirli hayvan sokmalarını tedavi eden uzmanları belirtir. Sakkara'da ortaya çıkarılan bir saray hekiminin mezarında bu unvan, şifalı bitkilerin yöneticiliğiyle yan yana yazılıdır. Buna karşın akrep sokmasına karşı okunan büyü metinlerinde adı beklendiği kadar sık geçmez. O metinlerde öne çıkan ad çoğu zaman İsis'tir.

Kendine ait büyük bir tapınağı bilinmez, tapımı hekimler ve muskalar aracılığıyla yürür. Nubya'daki Dakka'nın Yunanca adı Pselkis'in, Serket'in evi anlamına gelen bir addan türediği düşünülür.

Ölünün Korunması

Piramit Metinleri'nde kralı emziren ve koruyan tanrıçalar arasında sayılır. Bir dizede kral, annesinin İsis, dadısının Neftis olduğunu, Neit'in arkasında, Serket'in önünde durduğunu söyler. Bu dörtlü sonraki bütün cenaze geleneğinde birlikte kalır.

Ölünün iç organları dört kanopik kapta saklanır ve her kabı Horus'un dört oğlundan biri korur. Serket, bağırsakları koruyan şahin başlı Kebehsenuef'in koruyucusudur ve onunla birlikte batı yönüne bağlanır. Mısır'da batı, güneşin battığı ve ölülerin gittiği yöndür. Mumyalamanın yapıldığı çadıra güzel ev denir ve Serket'in sanlarından biri bu evin hanımıdır.

Güneşin Gece Yolculuğu

Güneş her gece yeraltından, Duat'tan geçer ve Ra'nın teknesinin önüne kaos yılanı Apofis çıkar. Gece yolculuğunu saat saat anlatan metinlerde Serket, yılanı zapt edenler arasındadır. Bir sahnede ipi Apofis'in boynuna geçirip onu bağlar. Zehirli hayvanların hanımı, zehirli hayvanların en büyüğünü durdurmuş olur.

Yedi Akrep

Geç döneme ait bir büyü anlatısında İsis, Set'ten kaçarken Delta bataklıklarında yedi akreple dolaşır. Zengin bir kadın kapısını yüzüne kapatır, yoksul bir balıkçı kızı ise onu evine alır. Akreplerin önderi zehirlerini toplayıp zengin kadının oğlunu sokar. İsis çocuğun acısına dayanamaz, akrepleri adlarıyla çağırıp zehri çocuğun bedeninden çıkarır. Anlatıda Serket'in adı geçmez, ama kimi yorumlar bu yedi akrebi tanrıçanın yansımaları sayar.

Başka Mitolojilerde Akrep

Sümer'de Gılgamış, güneşin girip çıktığı dağa vardığında akrep gövdeli bekçilerle karşılaşır. Orada da akrep, güneşin yolunun eşiğini bekleyen bir güçtür. Yunan'da ise akrep cezalandıran bir araçtır. Bir anlatıya göre avcı Orion, Gaia'nın gönderdiği bir akrebin sokmasıyla ölür ve Zeus ikisini göğe yerleştirir. Mısır'daki fark, zehrin bir tanrıçanın elinde koruyucu bir güce dönüşmesidir.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 16 madde, aralarında 53 bağlantı.

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.