Mısır mitolojisinde gebe kadını, doğumu ve yeni doğan çocuğu koruyan su aygırı görünüşlü tanrıçadır. Adı büyük olan anlamına gelir. Büyük tapınakların değil evlerin tanrıçasıdır. Ülkenin hiçbir yerinde ona ait bir tapım merkezi yoktur, buna karşın muskası Mısır'da en çok taşınanlar arasındadır.
Mısırlılar erkek su aygırını ırmağın yıkıcı, kaosa yakın gücü sayar ve Set ile birlikte düşünür. Dişi su aygırı ise yavrusunu saldırgan bir öfkeyle koruyan bir hayvan olarak bunun tersini karşılar. Tavaret bu koruyucu öfkenin tanrıçasıdır.
Görünüşü
Arka ayakları üzerinde dik duran dişi bir su aygırı olarak çizilir. Karnı gebe kadın gibi şiştir, göğüsleri sarkıktır, başından omuzlarına uzun düz bir saç iner. Kolları ve ayakları aslanınkidir. Sırtı ve kuyruğu timsahınkidir, kimi tasvirde sırtında bütün bir timsah taşır.
Ön ayağını çoğu zaman koruma anlamına gelen sa işaretine dayar. Öbür elinde bazen yaşam işareti ankh ya da bir bıçak tutar. Başında tüyler, boynuzlar ve güneş kursundan oluşan bir taç bulunabilir. Bu karışık beden, Nil'in en tehlikeli üç canlısının gücünü koruyucu bir tanrıçada toplar.
Doğum Odasında
Asıl yeri doğum odasıdır. Unvanları arasında doğum evinin hanımı ve suyu gideren sayılır. Sonuncusu doğumdan önce gelen suya işaret ettiği biçiminde yorumlanır. Doğum sırasında anneyi ve bebeği, karanlıkta yaklaşan zararlı varlıklardan korur.
Bu işte cüce tanrı Bes ile birlikte anılır. İkisi aynı yatakların, baş dayanaklarının ve sandalyelerin üzerinde yan yana çizilir, geç dönem anlatımlarda Bes kimi zaman onun eşi sayılır. Bir büyü metninde İsis, oğlu Horus'a onu bir dişi domuzla bir cücenin büyüttüğünü söyler. Bu iki figürün Tavaret ile Bes olduğu kabul edilir.
Orta Krallık'tan başlayarak su aygırı dişinden oyulmuş eğri asalar yapılmıştır. Üzerlerine Tavaret, Bes ve öbür koruyucu varlıklar sıra halinde kazınır. Bu asalarla doğum yapılan yerin ya da bebeğin çevresine koruyucu bir çizgi çekildiği düşünülür. Su aygırı biçimli kaplar da vardır, kimisinin göğüslerinde delik açılmıştır ve içinden süt döküldüğü sanılır.
Anlatılardaki Yeri
Mitlerde az görünür. Osiris anlatısının Yunanca aktarımında, Horus ile Set'in savaşı sırasında Set'in cariyesi olan Tavaret'in Horus'un tarafına geçtiği anlatılır. Peşine düşen bir yılanı Horus'un adamları parçalar. Anlatıya göre bu olay, halkın ortaya attığı bir ipi doğrayarak andığı bir törenle anılır. Set'in eşi Neftis'tir, Tavaret yalnız bu anlatıda onun yanında görünür.
Ra'ya darılıp güneye çekilen Ra'nın Gözü anlatısının kimi biçimlerinde Göz, Mısır'a dönerken su aygırı biçimine girer ve Nil'in taşmasını getirir. Bu yüzden Tavaret ırmağın bereketli suyuyla da ilişkilendirilir. Koruyucu biçimlerine büründüklerinde Hator, İsis ve Mut ile kaynaştırıldığı da olur.
Gökteki Su Aygırı
Yeni Krallık mezarlarının tavanlarında kuzey göğünün yıldızları arasında bir dişi su aygırı çizilir. Hemen yanında Büyük Ayı'yı karşılayan boğa budu durur. Bu but Set'in sayılır ve bir zincirle bağlı tutulur. Bir gök metni budun su aygırı biçimindeki İsis'in gözetimine bırakıldığını söyler. Böylece Tavaret gökte de aynı işi görür ve kaosun gücünü yerinde tutar.
Tapımı ve Yayılması
Tapımı evlerde, muskalarda ve gündelik eşyada yürür. Ölüyü yeniden doğuma hazırladığı düşünüldüğü için mezarlara da konur. Akhenaton döneminde, eski tanrıların çoğu geri itilirken bile, Amarna evlerinde muskaları kullanılmaya devam etmiştir.
Geç dönemde Karnak'ta yakın biçimli su aygırı tanrıçası İpet'e bir tapınak yapılır. Burası Osiris'in yeniden doğduğu yer sayılır. İpet ve dişi domuz anlamına gelen Reret ile Tavaret'in aynı tanrıçanın görünümleri olduğu da ileri sürülür. Tavaret'in biçimi Mısır dışına da çıkmıştır. Nubya'da, Levant kıyılarında ve Girit'te benzeri bulunur. Girit'teki biçimi zamanla Yunan anakarasına kadar ulaşmıştır.
Türk inancında aynı yeri Umay tutar, lohusayı ve bebeği gözetir. Karşılarındaki tehlike Albıs'tır. Yunan mitolojisinde doğumun tanrıçası İlitiya'dır, ama onun işi doğumu kolaylaştırmaktır. Tavaret'i ayıran, korumayı güzellikle değil, korkutucu bir bedenle sağlamasıdır.