söylence
/mısır/ipet
_

İpet

İpet — Mısır Mitolojisi
İpet.
İpi, Opet, Apet olarak da bilinir. Yazım kuralı
Teb'in su aygırı biçimli ana tanrıçası.

Mısır mitolojisinde su aygırı biçiminde düşünülen koruyucu ve besleyici bir ana tanrıçadır. Opet ve Apet biçimleriyle de yazılır. Adı genellikle süt anne anlamında yorumlanır ve işini de bu ad özetler. Doğuranı, emzireni ve büyüteni gözetir. Tapımı en çok Teb'de yaşamış, Karnak'taki büyük tapınak alanında kendine ait bir tapınağa kavuşmuştur.

Mısırlılar erkek su aygırını ırmağın yıkıcı gücü sayar. Dişi su aygırı ise yavrusunu öfkeyle koruduğu için iyiliksever bir güç olarak görülür. İpet bu koruyucu yanın tanrıçalarındandır.

Görünüşü ve Öbür Su Aygırı Tanrıçaları

Çoğu zaman arka ayakları üzerinde dik duran, karnı şiş bir dişi su aygırı olarak çizilir. Kimi tasvirde başı ve ayakları aslanınki, kolları insanınkidir. Elinde koruma işareti sa ile yaşam işareti ankh bulunur. Başını güneş kursu ile boynuzlardan oluşan bir taç süsleyebilir.

Bu görünüş Tavaret'inkiyle neredeyse aynıdır. Dişi domuz anlamına gelen Reret de aynı biçimle çizilir, çünkü Mısırlılar su aygırını bir tür ırmak domuzu sayar. Tasvirlerde hangi tanrıçanın kastedildiğini çoğu zaman yalnız yanındaki yazıt belirler. Kimi çalışmalar bu tanrıçaları tek bir tanrıçanın görünümleri sayar, İpet'in Tavaret'ten önce gelen eski bir biçim olduğu da ileri sürülür.

Piramit Metinlerinde

Adı Eski Krallık'ın Piramit Metinlerinde geçer. Bir büyü sözünde göğe yükselen ölü kralın onun ak, parlak ve tatlı sütünden içeceği söylenir. Tanrıça burada kralın annesi ve besleyicisidir. Ölünün öbür dünyadaki yeniden doğuşu, yeni doğmuş bir çocuğun emzirilmesi gibi anlatılır. Kralı sütüyle besleyen tanrıça, Yunan anlatısında bebek Zeus'u emziren keçi Amaltea'yı andırır.

Karnak'taki Tapınağı

Karnak'taki büyük Amon tapınak alanının güneybatı köşesinde, Khonsu tapınağının hemen batısında ona ayrılmış küçük bir tapınak durur. Bugünkü yapı I. Nektanebo döneminde kurulmuş, Ptolemaios krallarının eklemeleriyle büyümüş ve dış süslemesi Roma döneminde tamamlanmıştır. Yirmi Beşinci Hanedan'dan kalma bir eklenti, yerde daha eski bir tapınağın bulunduğunu gösterir.

Yapı yüksek bir taban üzerine oturur. Tabanın içine açılmış gizli odalardan biri Osiris'in mezarı, bir başkası doğum odası diye anılır. Yazıtlar tapınağı Osiris'in doğum yeri olarak tanıtır. Karnak ile Luksor tapınaklarının eski adlarında da ipet sözcüğü geçer ve Amon'un Opet Bayramı adını buradan alır. Sözcüğün tanrıçanın adıyla bağı ise tartışmalıdır.

Osiris'in Annesi

Teb'de gelişen inançta İpet, Osiris'in annesi sayılır. Genel anlatıda bu yer gök tanrıçası Nut'undur. Bu yüzden tapınakta iki tanrıça birleşir ve İpet çoğu zaman Nut'un su aygırı biçimi olarak görünür.

Tapınağın anlattığı inanca göre Amon her gün ölür, Osiris olarak ana tanrıçanın bedenine girer ve ondan yeniden doğar. Yeniden doğan güneş, yandaki tapınakta tapım gören genç tanrı Khonsu ile bir tutulur. İpet tapınağının doğu duvarındaki küçük Osiris nişi de Khonsu tapınağının bir kapısına bakar ve bu bağı yapıya taşır.

Ölüler Kitabı'nda

Ölüler Kitabı'nın kapanış sahnelerinden birinde inek biçimli Hator, Teb'in batı dağından çıkar. Bu yerde ve bu biçimde tanrıça çoğu zaman Mehetveret adıyla anılır. Kimi papirüste önünde, elinde sa ile ankh tutan su aygırı biçimli bir tanrıça durur. Bu figür İpet ya da Tavaret olarak tanınır. Sahne, ölünün ana tanrıçaların gözetiminde yeniden doğacağını anlatır.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 10 madde, aralarında 20 bağlantı.

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.