Memfis mezarlığının şahin biçimli tanrısıdır. Ölülerin yattığı toprağı, mezarları kazan işçileri ve gömüte gereken eşyayı yapan ustaları korur. Mısır'ın en eski tanrılarından biridir ve Piramit Metinleri'nde kendi adıyla anılır. Yunanlar adını Sokaris biçiminde yazmıştır. Anne babası, eşi ya da çocukları anlatılmaz. Ona bağlanan aile ilişkileri, sonradan birleştiği tanrılar üzerinden kurulur.
Adının anlamı kesin değildir. Mısırlılar onu Osiris'in İsis'e seslendiği çabuk bana gel sözüyle ilişkilendirmiştir. Bir başka görüş adı ağzı arıtmak anlamındaki bir sözcüğe bağlar ve onu Ağzın Açılması töreniyle birlikte düşünür. Memfis'in büyük mezarlık alanı Sakkara'nın adının da bu tanrıdan geldiği ileri sürülür.
Görünüşü
Çoğunlukla mumya gibi sarılmış bir şahin ya da şahin başlı, sarılı bir adam olarak gösterilir. Elinde güç simgesi was asası bulunur. Kimi betimlemelerde yalnızca bir toprak yığını görünür ve bu yığının tepesinden bir şahin başı çıkar. Bu biçim, gömülen ölü ile topraktan yeniden çıkacak olan yaşamı aynı imgede toplar.
Tanrının kendine özgü bir taşıtı vardır. Henu denen bu kayığın yüksek pruvası bir oriks antilobunun başıyla biter. Kayık bir kızağın üstüne oturtulur, böylece mezarlığın kumu üzerinde çekilerek taşınabilir.
Mezarlığın ve Ustaların Tanrısı
Rosetau'nun efendisi diye anılır. Rosetau, Giza piramitlerinin çevresindeki alanın adıdır, ama genel anlamda mezarlığı ve yeraltına açılan kapıyı da karşılar. Bu yüzden Sokar hem belli bir yerin hem de ölümün eşiğinin tanrısı sayılır.
Ölülerin bakımı onun alanına girdiği gibi, o bakımı mümkün kılan emek de onun alanına girer. Mezarı kazan işçilerin, gömüt eşyası yapan zanaatkârların ve mumyalamada kullanılan maddeleri hazırlayanların koruyucusudur. Ölüler Kitabı onu gümüş kâseler yapan bir usta olarak anar, maden işçiliği de bu yüzden onunla anılır.
Yeraltındaki Ülkesi
Güneşin gece yolculuğunu anlatan Amduat'ta, yani yeraltında olan kitabında, Duat'ın dördüncü ve beşinci saatleri Sokar'ın ülkesidir. Burası suyu olmayan, kumlu ve geçilmesi zor bir yerdir. Ra'nın kayığı bu bölgede kürek çekerek değil, iplerle çekilerek ilerler. Beşinci saatte kayığı önce altı tanrı çeker, İsis'in başını taşıyan tepeyi geçtikten sonra ise altı tanrıça.
Aynı saatin alt bölümünde, iki yarısı birbirine bakan yer tanrısı Aker'in arasında oval bir mağara durur. Sokar bu mağaranın içinde, açık iki kanadın ortasında bir yılanın sırtına basarak ayakta durur. Güneşin bu karanlık noktadan geçebilmesi, yeniden doğuşun güvencesi sayılır.
Ptah ve Osiris ile Birleşmesi
Orta Krallık'tan başlayarak Sokar, Memfis'in yaratıcı tanrısı Ptah ile birlikte anılır. İkisi aynı kentin tanrısıdır, biri yaratmayı, öbürü ölüleri gözetir. Sokar daha sonra bu birlik üzerinden ölüler tanrısı Osiris ile de birleşir. Ptah-Sokar-Osiris adı yaratılışı, ölümü ve dirilişi tek bir tanrıda toplar. Bu adı taşıyan küçük heykeller mezarlara konur, ölünün yeniden dirilmesine yardım etmesi beklenirdi.
Ptah-Sokar olarak eşi, Ptah'ın Memfis'teki eşi Sekhmet'tir. Kimi metinler onu ayrıca yas tanrıçası Neftis ile ilişkilendirir.
Sokar Bayramı
Bayramının kökü erken hanedanlar dönemine uzanır, en parlak çağını ise Yeni Krallık'ta yaşar. III. Ramses'in Medinet Habu'daki bayram takvimine göre Khoiak ayının yirmi altıncı günü kutlanır. Bu ay, Osiris'in ölümü ve dirilişi için yapılan törenlerle geçer, Sokar Bayramı da bu törenlerin bir parçasıdır.
Bayramdan önceki gece insanlar beş soğandan dizilmiş birer kolye takar. Soğanların Osiris'in ya da Horus'un dişlerini simgelediği ve ölünün duyularını geri veren Ağzın Açılması töreniyle bağlantılı olduğu düşünülür. Bayram günü toprak çapalanır, sığırlar sürülür. Tanrının heykeli Henu kayığına konur ve ellerinde soğan demetleri taşıyan bir kalabalık eşliğinde tapınağın duvarları çevresinde dolaştırılır. Ayın sonunda Osiris'in dirildiğini gösteren djed direği dikilir ve törenler sona erer.