söylence
/nors/bor
_

Bor

Bor — Nors Mitolojisi
Bor.
Bur, Bör olarak da bilinir. Yazım kuralı
Odin'in babası, Buri'nin oğlu.

Bor, Nors mitolojisinde tanrı soyunun ikinci kuşağıdır. Babası, ilk ineğin yaladığı buz taşlarının içinden çıkan ata Buri'dir. Bor, dev Böltorn'un kızı Bestla ile evlenir. Bu evlilikten Odin, Vili ve Ve doğar.

Bor'a ait bir anlatı yoktur. Ne bir işi ne bir sözü aktarılır, görünüşü de betimlenmez. Annesinin kim olduğu, nasıl doğduğu ve sonunun ne olduğu da söylenmez. Kaynaklarda daha çok oğulları aracılığıyla geçer. Tanrılar şiirde Bor'un oğulları diye anılır, Odin de zaman zaman bu soy adıyla çağrılır.

Oğulları

Bor'un önemi soy zincirindeki yerinden gelir. Babası tanrı soyundandır, eşi dev soyundan. Bu yüzden oğulları iki soyun kanını birden taşır ve dünyayı kuracak olan da bu karışık soylu kuşaktır.

Düzyazı anlatıda Bor'un oğulları ilk dev İmir'i öldürür. Yaradan akan kan buz devlerini boğar, yalnız Bergelmir ile eşi kurtulur. Kardeşler cesedi boşluğun ortasına taşır. Etinden toprağı, kanından denizi, kafatasından göğü yaparlar. Ardından deniz kıyısında buldukları iki ağaç kütüğünden ilk insanlar Ask ile Embla'yı biçimlendirirler.

Eski şiirde aynı başlangıç biraz başka kurulur. Orada Bor'un oğulları toprağı yukarı kaldırır ve Midgard'ı yapar. Güneyden vuran güneş taşları ısıtır, yer yeşil bitkilerle örtülür. Bu dizelerde İmir'in bedeninden söz edilmez, dize genellikle dünyanın sulardan yükselişi diye anlaşılır.

Dünyayı biçime sokan üç kardeş, Kronos'un dünyayı aralarında paylaşan üç oğlunu, Zeus, Poseidon ve Hades'i andırır. Benzerlik kardeşlerle sınırlı kalır. Kronos oğullarıyla savaşır ve tahtından indirilir. Bor ise hiçbir çatışmaya karışmaz, oğullarının işinde de bir payı anlatılmaz.

Adı ve Yorumları

Ad elyazmalarında iki biçimde geçer. Şiirin bir nüshasında Bur, öbüründe Bor yazılır, düzyazı anlatı ise yalnız Bor biçimini kullanır. Anlamı tartışmalıdır. Yaygın görüş adı Buri ile aynı köke bağlar ve oğul, doğan diye anlar. Buna göre baba ile oğul doğuran ve doğan diye adlandırılmış bir çifttir. Başka bir görüş adı delmek fiilinden türetir ve delici anlamını verir.

19. yüzyılda kimi yorumlar Bor'u doğa olaylarıyla açıklamayı dener. Bunlardan birine göre Bor sulardan ilk yükselen dağ sırasıdır, Bestla ise doruklardaki buz kütleleridir. Aynı yorum sonradan değiştirilir, bu kez Bor toprak, Bestla okyanus olarak okunur. Kaynaklar bu okumalara bir dayanak vermez. Onların sustuğu yerde Bor, tanrı soyunu dev soyuna bağlayan bir halka olarak kalır.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 17 madde, aralarında 73 bağlantı.

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.