söylence
/nors/audhumla
_

Audhumla

Audhumla — Nors Mitolojisi
Audhumla.
Audumla, Audumbla olarak da bilinir. Yazım kuralı
İmir'i sütüyle besleyen ilk inek.

Nors yaratılış anlatısında İmir ile birlikte var olan ilk inektir. Dünya kurulmadan önce, Ginnungagap boşluğunda eriyen kırağıdan doğar. İlk devi sütüyle besler, yaladığı tuzlu taşlardan da tanrıların atası Buri'yi ortaya çıkarır.

Anlatıdaki yeri küçük ama belirleyicidir. Konuşmaz, bir karar vermez, yalnızca besler ve yalar. Yine de dünyanın ilk iki soyundan devler onun sütüyle büyür, tanrılar ise onun diliyle taştan çıkan bir atadan gelir.

Doğuşu ve Beslediği Dev

Kuzeydeki Niflheim'dan ilerleyen buz, güneydeki Muspelheim'ın sıcağıyla karşılaşınca damlamaya başlar. Bu damlalardan önce İmir can bulur. Kırağı erimeyi sürdürürken ikinci olarak Audhumla belirir. Anlatı onun bir yerden geldiğini söylemez, o da İmir gibi kendiliğinden oluşur.

Memelerinden dört ırmak halinde süt akar ve İmir bu sütle beslenir. Henüz ne ot vardır ne toprak. İneğin kendi yiyeceği de çevresindeki kırağıdır, tuz taşıyan buz kütlelerini yalayarak doyar.

Evrenin başında süt veren bir inek düşüncesi Mısır'da da görülür. Hator, ilk sulardan çıkan büyük inek Mehetveret ile bir tutulur ve kralı emziren bir inek olarak betimlenir. Mısır'daki inek ise güneşi boynuzları arasında taşıyan bir ana tanrıçadır, Audhumla gibi adı geçip kaybolan bir başlangıç varlığı değildir.

Buri'nin Ortaya Çıkışı

İneğin yaladığı taşlardan birinde bir adam gizlidir. Birinci günün akşamı taştan adamın saçları görünür. İkinci gün başı açığa çıkar, üçüncü gün bütün gövdesi taştan kurtulur. Bu adam Buri'dir ve güzel yüzlü, iri, güçlü biri olarak anlatılır.

Buri'nin Bor adında bir oğlu olur. Bor, dev Böltorn'un kızı Bestla ile evlenir ve bu evlilikten Odin, Vili ve Ve doğar. Audhumla'nın taştan çıkardığı adam böylece dünyayı kuracak üç kardeşin dedesi olur. Tanrı soyu bir yanıyla taştan, bir yanıyla dev kanından gelir.

İneğin sonu anlatılmaz. Üç kardeş İmir'i öldürüp dünyayı onun bedeninden kurduğunda Audhumla artık anlatıda yer almaz.

Kaynağı ve Adı

Audhumla'nın öyküsü tek bir kaynakta, 13. yüzyılda İzlanda'da yazılan düzyazı Edda'nın yaratılış bölümünde geçer. Eski şiirlerin hiçbiri ondan söz etmez. Aynı kitabın şiirsel ad listelerinde yalnızca inek için kullanılan adlardan biri olarak sayılır. Bu yüzden ineğin anlatıya yazıya geçirilirken mi eklendiği, yoksa kayda geçmemiş eski bir inanışı mı yansıttığı tartışılır. Kimi çalışmalar onu Germen inancının en eski katmanına yerleştirir ve başka halklardaki ilk sığır anlatılarıyla aynı köke bağlar.

Adı elyazmalarında Audhumla, Audumla ve Audumbla biçimlerinde geçer. Genel kabule göre sütü bol, boynuzsuz inek demektir. İlk hece zenginlik bildirir, ikinci kısım boynuzsuz hayvanı anlatır. Aynı hece ıssız, çorak anlamına da gelebildiği için adın ıssızlığı yok eden diye anlaşılmış olabileceği de ileri sürülür.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 14 madde, aralarında 57 bağlantı.

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.