Yunan anlatısında güneşin kişileşmiş biçimidir. Gökte doğup batan kurs onun simgesi değil, kendisidir. Her sabah doğudan yola çıkar, göğü baştan başa geçer ve akşam batıda yeryüzünü çevreleyen ırmağa iner.
Titan kuşağındandır. Hiperion ile Teia'nın oğludur, ay Selene ve şafak Eos onun kız kardeşleridir. Bir ilahide annesinin adı Evrifaessa olarak geçer ve bunun Teia'nın başka bir adı olduğu düşünülür. Babasının adı destanlarda kimi zaman ona da sıfat olarak verilir. Titanlar iktidarı yitirdiğinde Helios yerinden edilmez, Zeus'un düzeninde de güneşi taşımayı sürdürür.
Göğün Yolu
Göğü, ateş soluyan dört atın çektiği altın bir arabayla geçer. Tasvirlerinde sakalsız bir gençtir, başında ışınlar saçan bir taç, elinde çoğu zaman bir kamçı bulunur. Sarayı doğunun uç ucunda, şafağın çıktığı yerdedir.
Akşam batıya ulaşan tanrının sabah yeniden doğuda belirmesi, gece yolculuğuyla açıklanır. Helios, Hefaistos'un yaptığı altın bir kâseye biner ve Okeanos'un sularında dünyanın çevresini dolaşarak doğuya döner. Herakles, Geryon'un sığırlarını almaya giderken sıcaktan bunalıp yayını güneşe çevirir. Bu cesarete şaşıran Helios kâseyi ona ödünç verir, kahraman denizi onunla geçer ve işi bitince kâseyi geri getirir.
Her Şeyi Gören Göz
Gökten bütün yeryüzüne baktığı için hiçbir şey ondan gizli kalmaz. Bu yüzden yeminlerde tanık olarak çağrılır. Persefone kaçırıldığında olanı gören odur. Kızını arayan Demeter'e onu Hades'in aldığını ve bunun Zeus'un izniyle olduğunu söyler.
Afrodit ile Ares'in gizli buluşmalarını da o görür ve Afrodit'in kocası Hefaistos'a haber verir. Hefaistos yatağın çevresine görünmez bir ağ kurar ve iki sevgiliyi bütün tanrıların önünde yakalar. Helios'un yolu bir kez de tersine döner. Atreus ile Tiestes taht için çekişirken güneş geri gider ve doğduğu yönde batar.
Trinakia Sığırları
Trinakia adasında tanrının sürüleri otlar. Yedi sığır sürüsü ve yedi koyun sürüsünün her birinde ellişer hayvan vardır. Sayıları hiç artmaz, hiç azalmaz. Onlara Helios'un Neaira'dan olan kızları Faetusa ile Lampetie bakar.
Odisseus adaya ancak bu sürülere dokunulmaması koşuluyla çıkar. Rüzgârsız günlerde açlıktan bunalan adamları, kahraman uyurken sığırlardan birkaçını keser. Haberi alan Helios, cezalandırılmazlarsa yeraltına inip ölülerin arasında parlayacağını söyler. Zeus onu yatıştırır ve gemiyi yıldırımla parçalar. Adamların hepsi ölür, yalnız Odisseus kurtulur.
Çocukları
Okeanos'un kızı Perse ile evliliğinden büyücü Kirke, Kolkhis kralı Aietes, Girit kraliçesi Pasifae ve Perses doğar. Büyü bilgisi bu çocuklarda ortaktır ve Aietes'in kızı Medeia ile torunlara da geçer.
Bir başka eşi Klimene'den Faeton doğar. Delikanlı babasının arabasını bir günlüğüne sürmek ister. Helios verdiği sözden dönemez, ama atları tutamayan oğlu arabayı yere fazla yaklaştırır ve yeryüzünü ateşe verir. Zeus onu yıldırımla vurur ve Faeton Eridanos ırmağına düşer. Kız kardeşleri Heliadlar kıyıda ağlaya ağlaya kavak ağacına döner, gözyaşları kehribar olur.
Rodos
Tanrılar yeryüzünü aralarında paylaşırken Helios orada değildir ve ona pay ayrılmaz. O sırada denizin dibinde bir ada yükselmeye başlar. Helios onu ister ve Zeus adayı ona verir. Tanrı adaya adını veren su perisi Rodos ile evlenir, yedi oğulları adanın ilk soylarını kurar. Torunlarının adları adanın üç büyük kenti İalisos, Kamiros ve Lindos'a geçer.
Rodoslular onu atalarının tanrısı olarak her tanrının üstünde tutar. Adına yapılan Halieia şenliğinde koşular düzenlenir, dört atın çektiği bir araba denize bırakılır. Liman girişinde yükselen ve sonradan depremde yıkılan büyük tunç heykel de Helios'u gösterir. Bir başka anlatıda Korint üzerine Poseidon ile çekişir ve kentin üstündeki yüksek tepe ona düşer.
Apollon ile Birleşmesi
Eski destanlarda güneş tanrısı Helios'tur ve Apollon ondan ayrıdır. İki tanrının bir tutulması sonradan yaygınlaşır. Geç dönemde güneşi süren tanrı olarak çoğu zaman Apollon anılır ve Helios'un anlatıları onun adına aktarılır.
Başka Mitolojilerdeki Karşılıkları
Sümer'de güneş tanrısı Utu da her şeyi gördüğü için adaletin ve yeminin tanığıdır. Mısır'da Ra gündüz göğü kayığıyla geçer, gece yeraltından dolaşıp sabah yeniden doğar. Helios'un altın kâsesi aynı soruya verilmiş başka bir yanıttır. Nors anlatısında güneşi arabasıyla taşıyan Sol dişidir, Türk inancında güneş Gün Ana, Japon anlatısında Amaterasu olarak yine dişidir. Yunan güneşi ise Sümer ve Mısır'daki gibi erildir.