söylence
/yunan/iason
_

İason

Altın postu alan İason — Yunan Mitolojisi
Altın postu alan İason.
Jason olarak da bilinir. Yazım kuralı
Altın postu getiren Argo seferinin önderi.

Yunan mitolojisinde altın postu getirmek için Argo gemisiyle Kolkhis'e giden kahramandır. Teselya'daki İolkos kentinin meşru kralı Aison'un oğludur. Annesinin adı en çok Alkimede olarak geçer, ama kaynaklar ona başka adlar da verir. Tahtı babasından üvey kardeşi Pelias almıştır.

Seferi kazanmasında kendi gücü kadar iki kadının desteği belirleyicidir. Biri onu koruyan tanrıça Hera, öbürü onun uğruna ailesine sırt çeviren büyücü Medeia'dır.

Kiron'un Yanında

Çocuğun doğumunu Pelias'tan saklamak için ölü doğduğu söylenir ve yas tutuluyormuş gibi yapılır. Bebek gizlice Pelion Dağı'na, bilge kentaur Kiron'a götürülür. Kahraman orada yirmi yıl yetişir. Bir anlatıda ona İason adını veren de Kiron'dur.

Tek Sandalet

Pelias'a, tek ayağında sandalet olan bir adamdan sakınması gerektiği bildirilmiştir. İason kente inerken Anauros ırmağını geçer ve sırtında yaşlı bir kadını taşır. Kadın kılık değiştirmiş Hera'dır. Sandaletlerinden biri suda kalır. Kral, Poseidon'a sunulan bir kurbanda onu böyle görünce kehaneti tanır.

Hera'nın Pelias'a öfkesi eskidir. Kral, üvey annesi Sidero'yu tanrıçanın tapınağına sığındığı yerde öldürmüş ve sunaklarını onurlandırmamıştır. İason tahtı istediğinde Pelias onu altın postu getirmeye yollar. Bir anlatıda bunu Friksos'un ruhunun istediğini söyler ve dönerse tahtı bırakacağına söz verir.

Argo Seferi

Post, Friksos'u gökte taşıyıp Kolkhis'e ulaştıran altın koçundur. Kral Aietes onu Ares'in korusunda bir meşe dalına asmış, başına uyumayan bir ejderha koymuştur. Yolculuk için Atena'nın yol göstermesiyle Argo yapılır. Tayfası çağın kahramanlarıdır. Aralarında Herakles, ozan Orfeus, Kastor ile Polideukes, Peleus ve Meleagros sayılır.

Gemi önce erkeklerin öldürüldüğü Lemnos adasına uğrar. İason orada kraliçe Hipsipile'den iki oğul edinir. Kör bir kâhini Harpilerden kurtaran tayfa, karşılığında Karadeniz'in ağzındaki çarpışan kayaları nasıl geçeceklerini öğrenir. Önden bir güvercin salarlar, kayalar onun kuyruğunu kırpıp açılınca gemi de arkasından kürek çekip geçer.

Kolkhis'teki Sınavlar

Aietes postu vermeye razı görünür ama ağır bir sınav koyar. İason ağızlarından ateş saçan tunç toynaklı boğaları boyunduruğa vuracak, Ares'in tarlasını sürüp oraya ejderha dişleri ekecektir. Hera ile Atena bunun üzerine Afrodit'e başvurur ve Eros'un oku kralın kızı Medeia'yı İason'a âşık eder.

Medeia ona ateşten koruyan bir merhem verir. Bu merhemin Prometeus'un kanının damladığı yerde biten bir çiçekten yapıldığı anlatılır. Tarladan silahlı adamlar bitince İason, kızın öğüdüyle aralarına bir taş atar. Taşı kimin attığını bilemeyen savaşçılar birbirine girer. Kral sözünü tutmayınca Medeia ejderhayı büyüyle uyutur, İason postu alır ve ikisi gemiyle kaçar.

Japon anlatısında da benzer bir kuruluş vardır. Okuninuşi'yi sınavlara sokan Susanoo'dur ve onu kurtaran, babasına karşı ondan yana çıkan kızı Suseribime'dir. İki anlatıda da sınavı koyan babadır, kurtuluşun anahtarı kızın elindedir ve sonunda genç çift babadan kaçar.

Dönüş ve Pelias'ın Ölümü

Peşlerine düşen Kolkhislileri oyalamak için Medeia'nın kardeşi Apsirtos öldürülür. Bir anlatıda onu tuzağa düşürüp İason öldürür. Başka bir anlatıda Medeia çocuk yaştaki kardeşini parçalara ayırıp denize atar ve babası parçaları toplarken kaçarlar. Bu kan Zeus'u öfkelendirir. Çifti Medeia'nın halası Kirke arındırır. Faiakların ülkesinde evlenirler ki kız babasına geri verilmesin.

İolkos'ta Pelias, Aison'u ölüme zorlamıştır. Kahramanın annesi kendini asar, küçük kardeşi Promakhos da kral tarafından öldürülür. Öcü Medeia alır. Pelias'ın kızlarının önünde yaşlı bir koçu parçalayıp kazanda kaynatır ve hayvan kuzu olarak çıkar. Babalarını gençleştireceklerini sanan kızlar onu da parçalar. Pelias ölür, oğlu Akastos da İason ile Medeia'yı kentten sürer.

Korint ve Sonu

Çift on yıl Korint'te yaşar. Sonra İason, Korint kralının kızı Glauke ile evlenmek için Medeia'yı bırakır. Kızın adı kimi kaynakta Kreusa olarak geçer. Terk edilen Medeia ona zehirli bir giysi gönderir. Giysi kızı ve onu kurtarmaya çalışan babasını yakar. Medeia İason'dan olan çocuklarını da öldürür ve Helios'un gönderdiği arabayla Aigeus'un yanına kaçar. Kimi anlatıda çocukları öldürenler Korintlilerdir.

Hera'nın desteğini yitiren kahramanın sonu da sönük olur. Yaygın anlatıya göre çürümeye bırakılmış Argo'nun gölgesinde uyurken gemiden kopan bir parça üstüne düşer ve onu öldürür. Başka bir anlatı, eşini ve çocuklarını kaybeden İason'un canına kıydığını söyler.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 37 madde, aralarında 99 bağlantı.

İasonOkuninuşiSocoboSusanooSuseribimeAfroditAietesAigeusAisonAkastosApsirtosAresArgoAtalanteAtenaErosFaiakFriksosGlaukeHarpiHeliosHeraHeraklesHipsipileKastorkentaurKirkeKironKolkhisMedeiaMeleagrosOrfeusPeleusPeliasPolideukesPoseidonPrometeusZeus

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.