söylence

Orion

Dalgaların üstünde yürüyen avcı Orion — Yunan Mitolojisi
Dalgaların üstünde yürüyen avcı Orion.
Oarion, Urion olarak da bilinir. Yazım kuralı
Poseidon'un oğlu, dev boylu avcı.

Yunan mitolojisinde dev boylu bir avcıdır. Çoğu anlatıda Poseidon ile Minos'un kızı Giritli Evriale'nin oğludur. Babasından denizin üstünde karada yürür gibi yürüme gücünü alır. Destanlarda ölümlülerin en güzellerinden biri sayılır, ondan daha güzel olarak yalnız Aloadlar anılır.

Hayatı av, şiddet ve ceza arasında geçer. Bir kralın kızına saldırdığı için kör edilir, gözlerini güneşte yeniden bulur ve sonunda bir tanrıçanın okuyla ya da bir akrebin zehriyle ölür. Ölümünden sonra göğe yerleştirilir ve kış gecelerinin en belirgin takımyıldızı olur.

Doğumu

Soyu her anlatıda aynı değildir. Bir görüşe göre Gaia'nın, yani toprağın oğlu olan bir devdir. Boiotia'ya bağlanan anlatıda ise annesi yoktur. Çocuksuz yaşlı Hirieus, evine konuk olan Zeus, Hermes ve Poseidon için bir boğa kurban eder. Tanrılar dileğini sorunca bir oğul ister. Tanrılar kurbanın derisine işer ve deriyi toprağa gömdürür. Aylar sonra oradan bir çocuk çıkar.

Bu anlatıya göre çocuğa önce bu doğumu anan Urion adı verilir, ad zamanla Orion'a döner. Şiir dilinde Oarion biçimi de kullanılır.

Khios ve Körlüğü

Orion, Dionisos'un oğlu kral Oinopion'un ülkesi Khios adasına gelir. Adayı yaban hayvanlarından temizler ve karşılığında kralın kızı Merope'yi ister. Kral sözünü bir türlü yerine getirmez. Sonunda Orion sarhoşken kıza zorla girer. Öfkelenen Oinopion onu uykusunda kör eder ve deniz kıyısına attırır. Kimi anlatımda avcıyı uyutanlar Dionisos'un gönderdiği Satirlerdir.

Kör avcı denizden yürüyerek Lemnos'a, Hefaistos'un ocağına varır. Tanrı ona yol göstersin diye çıraklarından Kedalion'u verir. Orion çırağı omuzlarına alır ve onun gösterdiği yönde doğuya, güneşin doğduğu yere yürür. Orada Helios'un ışınları gözlerini açar. Öç almak için Khios'a döner, ama halk kralı yeraltında bir odaya saklamıştır ve Orion onu bulamaz.

Ölümü

Sonu üzerine birbirinden ayrı pek çok anlatı vardır. En eskisinde şafak tanrıçası Eos ona âşık olur ve onu kaçırır. Tanrılar bu birlikteliği çekemez ve Artemis, Ortigia'da avcıyı oklarıyla vurur. Başka anlatımlarda Orion, Artemis'i disk atmaya çağırdığı ya da onun bölüğünden Hiperborealı Opis'e saldırdığı için öldürülür.

Bir başka anlatıda Orion, Artemis ve Leto ile Girit'te ava çıkar. Yeryüzündeki bütün hayvanları öldürmekle övünür. Bunun üzerine Gaia bir akrep gönderir ve akrep onu sokarak öldürür. Daha geç bir anlatımda ise Apollon, avcıyla yakınlığını kıskandığı kız kardeşini kandırır. Denizde yüzen Orion'un başını uzakta bir karaltı olarak gösterir ve onu vurup vuramayacağını sorar. Artemis karaltıyı tek okla vurur, kimi vurduğunu dalgalar cesedi kıyıya getirince anlar.

Ailesi

Eşi Side'dir. Side güzelliğini Hera'nınkiyle yarıştırmaya kalkınca tanrıça onu Hades'in ülkesine atar. Orion'un iki kızı, Metiokhe ile Menippe, Boiotia'da baş gösteren bir salgında kâhinin sözü üzerine ülkeyi kurtarmak için kendilerini kurban eder. Persefone ile Hades onları kuyrukluyıldıza çevirir. Tanagra'da ise Orion'un mezarı olarak bir yer gösterilir.

Gökyüzünde

Akrep anlatısına göre Zeus, Artemis ile Leto'nun isteğiyle avcıyı da akrebi de göğe yerleştirir. Biri doğarken öbürünün batması, avcının ölüm sonrasında da akrepten kaçması diye yorumlanır. Orion yeryüzünde Pleione ile kızlarını yıllarca kovalamıştır. Kızlar göğe kaldırılıp Pleiadlar olunca kovalamaca gökte sürer. Destanlarda en parlak yıldız Sirius, Orion'un köpeği diye anılır.

Odisseus, ölüler ülkesine indiğinde Orion'u asfodel çayırında görür. Elinde tunç bir topuzla, sağken dağlarda öldürdüğü hayvanları önüne katıp sürmektedir.

Aynı yıldızlar başka mitolojilerde de anlatı taşır. Mısır'da bu takımyıldız Sah adını taşır ve Osiris ile bir tutulur. Ölen kralın göğe yükselip ona katılacağına inanılır. Altay anlatısında takımyıldızın adı Üç Mıygak, yani üç dişi maraldır. Avcı Kögüdey Mergen, av yasağını dinlemeyip üç gebe marala düşer ve onları kovalarken göğe çıkar. Kanlanan oku kızıl bir yıldıza döner. Yunan anlatısındaki gibi burada da sınır tanımayan avcı yıldızlara cezasıyla birlikte yerleşir. Gökte Orion'un önünden giden yedi yıldız Türk dillerinde Ülker adını taşır.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 32 madde, aralarında 119 bağlantı.

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.