söylence
/yunan/ekhidna
_

Ekhidna

Mağarasında yarı kadın yarı yılan Ekhidna — Yunan Mitolojisi
Mağarasında yarı kadın yarı yılan Ekhidna.
Echidna olarak da bilinir. Yazım kuralı
Tifon'un eşi, canavarların yarı yılan anası.

Yunan anlatısında canavarların anası sayılan, belden yukarısı genç bir kadın, aşağısı benekli dev bir yılan olan varlıktır. Adı Yunancada dişi engerek anlamına gelir. Teogonia onu yüzü güzel, gözleri parlak bir peri gibi anlatır ama aynı dizelerde çiğ et yiyen, ne ölen ne yaşlanan korkunç bir yaratık olduğunu da ekler.

Tanrılardan ve insanlardan uzakta, yerin dibindeki bir mağarada tek başına yaşar. Yüz başlı Tifon ile birleşir ve ondan doğan yavrular, kahramanların ileride tek tek alt edeceği canavarlardır.

Soyu

Ekhidna'nın anne babası kaynaktan kaynağa değişir. Teogonia'nın ilgili dizesinde anne yalnızca bir zamirle anılır. Zamir Keto'yu gösteriyorsa Ekhidna, Forkis ile Keto'nun kızıdır. Kalliroe'ye bağlanırsa Khrisaor'un kızı ve Geryon'un kız kardeşi olur. Daha yaygın görüş birincisidir. Kimi eski yazarlar onu anne anmadan yalnızca Forkis'in kızı sayar.

Geç dönem bir mitoloji derlemesi onu Tartaros ile Gaia'nın kızı yapar. Bu soy, Ekhidna'yı yine Tartaros ile Gaia'dan doğan Tifon'un kardeşi ve eşi durumuna getirir. Başka bir anlatıda annesi Stiks, babası Peiras adında biridir. Orfik gelenekte ise ilk tanrı Fanes'ten doğar.

Tifon'dan Doğanlar

Teogonia'da Ekhidna ile Tifon'un çocukları oldukları kesin olanlar üçtür. Geryon'un sığırlarını bekleyen iki başlı köpek Ortos, yeraltının bekçisi Kerberos ve Lerna'daki Hidra. Aslan, keçi ve yılanın birleştiği Khimaira'nın annesi ise belirsiz kalır, dize Ekhidna'ya da Hidra'ya da bağlanabilir. Sfenks ile Nemea aslanı, Ortos'un bir dişiyle birleşmesinden doğar. Bu dişi kimi okumaya göre Ekhidna, kimine göre Khimaira'dır.

Sonraki anlatılar listeyi genişletir. Altın elmaları bekleyen yılan Ladon, Prometeus'un ciğerini yiyen Kafkas kartalı, Krommion domuzu, Kolkhis'te altın postu bekleyen ejderha ve kimi anlatımlarda Skilla de onun yavruları arasında sayılır.

Bu yavruların çoğu bir kahramanın elinde son bulur. Herakles, Nemea aslanı'nı, Hidra'yı ve Ortos'u öldürür, Kerberos'u yeryüzüne çıkarır. Khimaira'yı Bellerofon, Krommion domuzunu Teseus öldürür. Sfenks, bilmecesini Oidipus çözünce kendini yok eder. Ekhidna'nın soyu böylece kurulan düzenin kenarlarında duran ve aşılması gereken engellerin soyu olur.

Mağarası ve Ölümü

Mağarası, Teogonia'ya göre Arimler arasındadır ve tanrılar ona orada bir yurt vermiştir. Bu ülkenin yeri eskiden beri tartışılır. Kilikia'daki Korikos mağarası, Lidya'nın yanık toprakları ve İtalya açığındaki Pitekussai adası öne sürülen yerler arasındadır. Korikos mağarası aynı zamanda Tifon'un ve onun yanındaki yılan kadın Delfine'nin anıldığı yerdir. Kimi çalışmalar bu yüzden iki yılan kadının kökte aynı figür olabileceğini ileri sürer.

Teogonia onu ölümsüz sayar, ama geç dönem anlatısı ona bir son yazar. Buna göre Ekhidna mağarasının önünden geçenleri kaçırıp yer. Hera'nın yüz gözlü bekçisi Argos onun uyumasını bekler ve uykusunda öldürür. Bu öykünün daha eski metinlerde bir izi bulunmaz.

İskit Anlatısı

Karadeniz kıyısındaki Yunanların anlattığı bir öyküde Herakles, Geryon'un sığırlarını sürerken soğuk bir ülkede uyur ve uyandığında atlarını bulamaz. Onları bir mağarada yaşayan, belden aşağısı yılan bir kadının elinde bulur. Kadın atları ancak kendisiyle birlikte olursa geri vereceğini söyler. Bu birleşmeden Agatirsos, Gelonos ve Skites adlı üç oğul doğar. Herakles giderken bir yay ile bir kemer bırakır, yayı geren ve kemeri kuşanan oğlun ülkede kalmasını ister. Bunu yalnızca en küçükleri Skites başarır ve İskit krallarının atası olur. Öyküde kadına ad verilmez, yalnızca engerek denir. Bu yüzden onun Teogonia'daki Ekhidna ile aynı varlık olup olmadığı tartışmalıdır.

Tapımı ve İzleri

Ekhidna'ya adanmış bir tapım bilinmez ve onu kesin olarak gösteren bir eski tasvir de günümüze ulaşmamıştır. Yazılı kayıtlara göre Apollon'un Amiklai'deki tahtında Tifon ile birlikte betimlenmişti.

Canavarlar doğuran ana figürü Nors anlatısında da görülür. Dev kadın Angrboda, Loki'den kurt Fenrir'i, dünyayı saran yılan Yörmungand'ı ve ölüler ülkesinin hükümdarı Hel'i doğurur. İki ananın yavruları da tanrıların kurduğu düzene yöneltilmiş birer tehdittir. Ekhidna'nın çocukları kahramanlarca tek tek alt edilir. Dünyanın sonunda ise Fenrir bağlarından boşanır, Yörmungand denizden çıkar ve ikisi de tanrılarla savaşır.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 33 madde, aralarında 106 bağlantı.

EkhidnaAngrbodaFenrirHelLokiYörmungandApollonArgosBellerofonDelfineFanesForkisGaiaGeryonHeraHeraklesHesperidHidraKalliroeKerberosKetoKhimairaKhrisaorLadonNemea aslanıOidipusOrtosPrometeusSfenksSkillaStiksTartarosTeseusTifon

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.