söylence
/yunan/forkis
_

Forkis

Denizin yaşlı tanrısı Forkis — Yunan Mitolojisi
Denizin yaşlı tanrısı Forkis.
Forkos olarak da bilinir. Yazım kuralı
Gorgonların babası olan yaşlı deniz tanrısı.

Forkis, Yunan mitolojisinde denizin derinliklerine bağlanan eski bir deniz tanrısıdır. Olimpos tanrılarından önceki kuşaktandır. Pontos ile Gaia'nın oğludur ve kız kardeşi Keto ile evlidir. Bu birleşmeden Gorgon ve Graia kardeşler başta olmak üzere korkutucu varlıklar doğar.

Destanda ekin vermeyen tuzlu denizin efendisi ve denizin yaşlısı diye anılır. Aynı unvan Nereus ile Proteus için de kullanıldığından bu üç figürün anlatıları zaman zaman birbirine karışır. Çocuklarının çoğu dünyanın kıyısında yaşayan canavarlar olduğu için Forkis, denizin bilinmeyen ve tehlikeli yüzünün tanrısı olarak görülür.

Soyu

Teogonia'daki soy kütüğünde Pontos ile Gaia'nın beş çocuğundan biridir. Kardeşleri Nereus, Taumas, Keto ve Evribia'dır. Bu yüzden Nereidlerin ve Taumas'ın kızları İris ile Harpilerin amcasıdır.

Felsefi bir metinde ise bambaşka bir soy kütüğü verilir. Orada Forkis, Kronos ve Rea ile birlikte Okeanos ile Tetis'in çocukları arasında sayılır.

Çocukları

Forkis ile Keto'nun ilk çocukları doğuştan ak saçlı Graia kardeşlerdir. Teogonia bunlardan ikisinin, Pemfredo ile Enio'nun adını verir. Babalarının adından türeyen Forkid adıyla da anılırlar. Ardından Gorgon kardeşler gelir, yani Steno, Evriale ve Medusa. Üçü arasında yalnız Medusa ölümlüdür.

Yarı kadın yarı yılan Ekhidna'nın soyu tartışmalıdır. Teogonia'nın ilgili dizesinde anne yalnız bir zamirle gösterilir. Bu zamirin Keto'yu işaret ettiği yaygın görüştür ve bu okumada Ekhidna da Forkis'in kızıdır. Çiftin en küçük çocuğu, dünyanın ucunda altın elmaları bekleyen bir yılandır. Sonraki anlatılar bu yılana Ladon adını verir, kimileri de onu Tifon ile Ekhidna'nın oğlu yapar. Elmaların bekçisi Hesperidleri Forkis ile Keto'nun kızları sayan yalnızca tek bir geç not vardır.

Başka çocukları da anılır. Destanda Poseidon'la birleşip Polifemos'u doğuran deniz perisi Toosa, Forkis'in kızıdır. Annesinin adı geçmez. Deniz canavarı Skilla'nın babası da kimi anlatılarda Forkis'tir. Bu anlatılarda anne Krataiis olarak gösterilir ve bir anlatı bu adı Hekate'nin unvanı sayar. Başka bir anlatımda Skilla'nın babası Triton'dur. Geç bir anlatıya göre Herakles Skilla'yı öldürünce Forkis kızının bedenini ateşte kaynatarak onu yeniden hayata döndürür. Bir tragedya parçası ise Sirenleri de onun kızları sayar.

Odisseia'da Forkis

Destanda Forkis'in adı en çok Odisseus'un yurdu İthake'deki bir koyla birlikte geçer. Forkis Limanı denen bu koyu açık denizden iki sarp burun korur ve içeride gemiler bağlanmadan durabilir. Koyun başında geniş yapraklı bir zeytin ağacı, yanında perilere adanmış bir mağara vardır. Faiak denizciler uzun yolculuğun sonunda uyuyan Odisseus'u bu kıyıya bırakır. Uyandığında yurdunu tanımayan kahramana yeri Atena gösterir ve koyun adını anarak İthake'de olduğunu söyler.

Sonraki Anlatılar

Latin yorumcuların aktardığı ve daha eski olduğu söylenen bir anlatı, Forkis'i tanrı olarak değil insan olarak başlatır. Bu anlatıda Forkis, Korsika ile Sardinya'yı yöneten bir kraldır. Atlas adlı bir kralla Tiren Denizi'nde yaptığı savaşta donanması yenilir ve kendisi sulara gömülür. Yandaşları onun bir deniz tanrısına dönüştüğüne inanır. Aynı yorumcular onu Poseidon ile Toosa'nın oğlu yapan, yani destandaki soyu tersine çeviren bir görüşü de aktarır.

Roma döneminin deniz mozaiklerinde Forkis, balık kuyruklu ve ak saçlı bir deniz adamı olarak betimlenir. Ön ayakları yengeç kıskacına benzer, derisi kırmızımsı ve dikenlidir. Bugünkü Tunus'ta bir hamamdan çıkan geç dönem mozaiğinde Keto ile birlikte deniz alayının içinde görünür.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 41 madde, aralarında 140 bağlantı.

ForkisAtenaEkhidnaEvribiaFaiakGaiaGiritli EvrialeGorgonGorgon EvrialeGraiaGraia EnioHarpiHekateHeraklesHesperidİrisKetoKhrisaorKiklopKrataiisKronosLadonMedusaNereidNereusOdisseusOkeanosOlimposPemfredoPolifemosPontosPoseidonProteusReaSirenSkillaStenoTaumasTifonTitan TetisToosaTriton

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.