söylence
/yunan/keto
_

Keto

Deniz canavarının yanında Keto — Yunan Mitolojisi
Deniz canavarının yanında Keto.
Gorgonların annesi olan eski deniz tanrıçası.

Keto, Yunan mitolojisinde denizin tehlikelerini ve derinlerde yaşayan dev yaratıkları kişileştiren eski bir deniz tanrıçasıdır. Deniz Pontos ile toprak ana Gaia'nın kızıdır. Nereus, Taumas, Forkis ve Evribia kardeşleridir.

Kardeşi Forkis ile evlidir ve bu çiftin soyu Yunan anlatısındaki canavarların önemli bir bölümünü verir. Graia ve Gorgon kardeşler onların kızlarıdır. Bu yüzden Keto kendi öyküsüyle değil, doğurduklarıyla tanınır. Poseidon'dan önceki kuşağa aittir ve denizin evcilleşmemiş, bilinmez yüzünü temsil eder.

Adı

Adı, Yunancada deniz canavarı anlamına gelen ketos sözcüğüyle aynı köktendir. Sözcük balinayı, iri köpekbalıklarını ve denizden çıkan her türlü dev yaratığı karşılar. Perseus'un Andromeda'yı kurtarırken öldürdüğü canavar da, Poseidon'un Truva'ya saldığı ve Herakles'in öldürdüğü canavar da bu sözcükle anılır. Sözcük Latince cetus biçimiyle balinaların bilimsel adına da geçmiştir.

Soy şiiri ona güzel yanaklı der. Bu sıfat, korkunç çocuklar doğuran tanrıçanın kendisinin canavar biçiminde düşünülmediğini akla getirir. Nors anlatısında denizin boğan yüzünü taşıyan Ran ile benzer bir yer tutar. Ancak Ran canavar doğurmaz, boğulanları ağıyla toplar.

Çocukları

Soy şiirine göre çiftin ilk çocukları doğuştan ak saçlı Graia kardeşlerdir. Şiir yalnızca Pemfredo ile Enio'yu anar, sonraki anlatılar Deino'yu da ekler. Ardından Okeanos'un ötesinde, Hesperidlerin yakınında yaşayan Gorgonlar gelir. Steno ile Evriale ölümsüzdür, Medusa ise ölümlüdür. En küçük çocuk, dünyanın kıyısında altın elmaları bekleyen korkunç yılandır. Şiir ona ad vermez, sonraki bir destanda adı Ladon olarak geçer. Başka bir anlatı ise Ladon'u Tifon ile Ekhidna'nın çocuğu sayar.

Yarı kadın yarı yılan Ekhidna'nın annesi tartışmalıdır. Soy şiirinin ilgili dizesinde anne yalnızca bir zamirle anılır. Zamir Keto'yu gösteriyorsa Ekhidna onun kızıdır, Kalliroe'yi gösteriyorsa Khrisaor'un kızı olur. Daha yaygın görüş birincisidir. Bu okumayla Keto, Kerberos gibi Ekhidna soyundan gelen canavarların da büyükannesidir.

Sonraki kaynaklar soyu genişletir ya da değiştirir. Bir soy listesi Gorgonların babası olarak Forkis yerine Gorgon adında bir varlığı anar. Eski bir destan şerhi Hesperidleri de Forkis ile Keto'nun kızları sayar, ama bu bilgi başka bir kaynakta yinelenmez. Polifemos'un annesi Toosa en eski destanda Forkis'in kızı olarak geçer, annesinin adı verilmez.

Tapımı ve İzleri

Keto'ya düzenli tapıldığını gösteren kanıt azdır. Roma döneminden kalan bir doğa tarihi, Akdeniz kıyısındaki Yafa'da Keto'ya tapıldığını ve kentin yakınında Andromeda'nın bağlandığı kayanın gösterildiğini yazar. Kimi çalışmalar bunu yerel bir canavar kültüne, kimileri de bir yazıcı yanlışına bağlar.

Pergamon Sunağı'nda tanrılarla Gigantların savaşını anlatan kabartmada, ayaklarının dibinden bir deniz canavarı yükselen bir tanrıçanın Keto olduğu düşünülür, ama bu kimlik kesin değildir. Roma döneminden bir mozaikte ise Forkis ile birlikte betimlenir.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 31 madde, aralarında 128 bağlantı.

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.