söylence
/yunan/orestes
_

Orestes

Babasının mezarı başında Orestes — Yunan Mitolojisi
Babasının mezarı başında Orestes.
Agamemnon'un öcünü alan oğlu.

Orestes, Yunan mitolojisinde Mikene kralı Agamemnon ile Klitaimestra'nın tek oğludur. Kız kardeşleri İfigeneia, Elektra ve Khrisotemis'tir. Babasını öldüren annesinden ve onun yanındaki Aigistos'tan öç alır. Atreus soyunda kuşaktan kuşağa geçen kan davası onunla kapanır.

Destanda örnek bir oğul olarak anılır, babasını bekleyen Telemakhos'a gösterilen örnek de odur. Tragedya yazarları ise öyküyü anne katlinin ağırlığı üzerine kurar. Bu anlatılarda Orestes bir tanrının buyruğuyla annesini öldüren, sonra o kanın öcünü güden tanrıçalarca kovalanan bir kahramana dönüşür.

Kaçırılışı

Agamemnon öldürüldüğünde Orestes küçük bir çocuktur. Anlatıların çoğunda onu ölümden ablası Elektra kurtarır, kimisinde sütannesi Arsinoe, kimisinde yaşlı bir hizmetkâr. Çocuk Parnassos eteklerine, Fokis kralı Strofios'un yanına götürülür ve orada büyür. Strofios'un oğlu Pilades ile kurduğu dostluk, Yunan anlatılarında sadakatin en bilinen örneği sayılır.

Destanda uzak kaldığı kent Atina'dır. Aigistos yedi yıl hüküm sürer, Orestes sekizinci yıl dönüp öcünü alır. Sonraki anlatılarda dönmeden önce Delfi'de Apollon'a danışır. Tanrı ona babasının katillerini öldürmesini buyurur, buyruğa uymazsa ağır hastalıklara uğrayacağını da bildirir.

Öç

Orestes, Pilades ile birlikte gizlice Mikene'ye gelir. Önce babasının mezarına uğrar ve yas için bir tutam saçını bırakır. Mezara sunu getiren Elektra saçı görünce kardeşinin döndüğünü anlar ve iki kardeş orada buluşur. Bir başka oyunda yaşlı hizmetkâr önden gönderilir ve Orestes'in Delfi'deki oyunlarda araba yarışında öldüğü haberini getirir. Orestes de saraya, küllerini getiren bir yabancı gibi elinde bir kül kabıyla girer.

Çoğu anlatıda önce Aigistos'u, ardından annesini öldürür, bir oyunda ise sıra tersinedir. Klitaimestra son anda göğsünü açıp onu emzirdiğini hatırlatır ve Orestes duraksar. Pilades tanrının buyruğunu anımsatınca kılıcını indirir.

Babasının öcünü alan oğul Mısır'da da vardır. Osiris'i öldüren Set'ten öcü oğlu Horus alır. Nors mitolojisinde Vidar, babası Odin'i yutan Fenrir'i öldürür. Orestes'i ayıran, öç aldığı kişinin kendi annesi olması ve öcün yeni bir suç doğurmasıdır.

Erinyelerin Kovalaması

Anne kanı dökülünce Erinyeler peşine düşer. Orestes delirir ve ülkeden ülkeye kaçar. Önce Delfi'deki tapınağa sığınır. Apollon onu arındırır ama kovalamayı durduramaz ve Atina'ya gönderir. Atena davayı görmek için yurttaşlardan bir kurul toplar. Areopagos tepesinde kurulan bu mahkeme, sonraki çağlarda Atina'da kan davalarına bakan mahkeme olarak sürer. Oylar eşit çıkar ve Atena'nın oyu Orestes'i aklar. Öfkeli tanrıçalar kente yerleşip saygı gören koruyuculara dönüşür, iyi niyetliler anlamına gelen Evmenid adıyla anılır.

Arkadia'da anlatılan bir öykü deliliği belli bir yere bağlar. Megalopolis yakınlarında, Orestes'in aklını yitirdiği yerde tanrıçalar ona önce kara görünür. Orestes kendi parmağını ısırıp koparınca beyaza dönerler ve aklı başına gelir. Bunun üzerine kara tanrıçalara yatıştırma kurbanı, beyazlara şükran kurbanı sunar.

Taurlar Ülkesinde

Bir başka anlatıda aklanma her şeyi bitirmez. Erinyelerin bir kısmı kovalamayı sürdürür. Apollon, kurtuluş için Taurlar ülkesindeki Artemis tasvirini Yunanistan'a getirmesini söyler. Bu ülkede denizden gelen yabancılar tanrıçaya kurban edilir. Orestes ile Pilades karaya çıkınca yakalanır.

Kurbanı hazırlayan rahibe, Aulis'te sunaktan kaçırılan ablası İfigeneia'dır. İfigeneia, yurda bir mektup götürmesi karşılığında tutsaklardan birini salmayı önerir. Mektubun kime yazıldığı ortaya çıkınca kardeşler birbirini tanır. Üçü tasviri alıp gemiyle kaçar.

Sonraki Yılları ve Ölümü

Orestes, amcası Menelaos ile Helen'in kızı Hermione ile sözlüdür. Anne katlinden sonra kız Akhilleus'un oğlu Neoptolemos'a verilir. Orestes, Neoptolemos'un Delfi'de öldürülmesini sağlar ve Hermione'yi alır. Bu evlilikten Tisamenos doğar. Kimi anlatıda Tisamenos'un annesi Aigistos'un kızı Erigone'dir ve Orestes'in öbür oğlu Pentilos da ondan doğar.

Orestes, Mikene'nin yanında Argos'u ve Sparta'yı da yönetir, tahtı oğlu Tisamenos devralır. Ölümü Arkadia'daki Oresteion'da bir yılan sokmasıyla gelir. Kemikleri sonraki çağlarda da değer taşır. Tegea'yı yenemeyen Spartalılar Delfi'ye danışır ve kahramanın kemiklerini getirmeleri gerektiği yanıtını alır. Kemikler Tegea'da bir demircinin avlusunda, yedi arşın uzunluğunda bir tabutta bulunur ve Sparta'ya taşınır. Spartalılar bundan sonra Tegea'ya üstün gelir.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 28 madde, aralarında 93 bağlantı.

OrestesHorusOsirisSetFenrirOdinVidarAgamemnonAigistosAkhilleusApollonArtemisAtenaAtreusElektraErinyeHelenHermioneİfigeneiaKhrisotemisKlitaimestraMenelaosMikeneli ErigoneNeoptolemosPentilosPiladesStrofiosTelemakhosTisamenos

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.