Korku verici ve kötü ruhlarla ilişkili varlıklar arasında sayılan Albıs, özellikle eski Türk inançlarında önemli bir yere sahiptir. İnanışa göre Albıs, lohusa dönemindeki kadınlara ve bebeklere zarar vermek veya onları rahatsız etmek amacıyla ortaya çıkar. Hastalık, şanssızlık ve kötü olayların sebebi olarak görülür. İnsanları ruhsal ve fiziksel olarak etkileyebilecek güce sahip olduğu düşünülür.
Neden olduğu albastı, lohusalık döneminde anne ve bebekte görülen fiziksel ve ruhsal rahatsızlıkların söylencesel açıklamasıdır. Bu yönüyle Albıs, hastalığın kendisi değil, ona yol açan varlıktır.
Görünüşü
Çoğu zaman kadın formunda, kırmızı elbiseyle betimlenen bir figürdür. Bazı hikayelerde ise korkunç bir yaratık olarak betimlenir. Görünüşünün belirsizliği, ona atfedilen korkunun bir parçasıdır; kimi anlatıda baştan çıkarıcı bir kadın, kimilerinde canavarımsı bir varlık olarak anlatılır.
Korunma
Lohusa döneminde anne ve bebeği korumak için belirli ritüeller yapılır. Nazar boncuğu asma, kırmızı kurdele bağlama ve kurşun dökme gibi ritüeller, Albıs'a karşı bir savunma olarak kullanılır. Gece ışık yakmanın da Albıs'ı uzak tutacağına inanılır.
Albıs'ın ateşten korktuğu inancı vardır. Bu nedenle insanlar Albıs'ın yaklaşmasını engellemek için ateş yakar veya koruyucu dualar okur. Ateşin koruyucu ve arındırıcı gücü, Od Ana inancında da öne çıkan bir düşüncedir. Aynı dönemde anneyi ve bebeği koruyan güç olarak doğumun koruyucusu Umay da anılır.
Türleri
Sarı Albıs ve Kara Albıs olarak anılan türleri de vardır. Sarı Albıs daha az tehlikelidir ve şehvet doludur. Kara Albıs ise daha ölümcüldür ve ağırbaşlıdır, ayrıca ciddi hastalıklarla ilişkilendirilir.
Benzer Varlıklar
Uykudaki ya da lohusa dönemindeki insana musallat olup ona çökme, can ve güç çekme inancı Türk mitolojisinde birden çok varlığa bağlanır. Kan ve can emen Ubır ile uykuda göğse çöküp insanı bastıran Karakura da benzer biçimde anılır. Albıs, bu varlıklar arasında özellikle lohusaya ve bebeğe musallat olan, albastı hastalığına yol açan varlıktır.