İnsanların kanını ve canını emerek beslenen kötücül varlıktır. Ağırlıkla Tatar, Başkurt ve Çuvaş Türklerinin anlatılarında geçer. Çoğunlukla kötü bir büyücünün ya da günahkâr bir kişinin ölümünden sonra rahat bulmayıp geri dönen ruhu olarak düşünülür; bu yönüyle mezardan kalkan bir varlık gibidir.
En belirgin özelliği doymak bilmeyen açlığıdır. İnsanın kanını, gücünü ve canlılığını tüketir; geçtiği yere hastalık ve bitkinlik bırakır. Türkçedeki obur, yani aşırı ve doymak bilmez yiyici anlamına gelen sözcük, bu varlığın adından gelir.
Ölü ve Diri Biçimi
Ubır iki türlü düşünülür. Kimi anlatılarda ölmüş bir varlıktır: kötü biri öldükten sonra bedeni çürümez, geceleri kalkıp insanlara musallat olur. Kimi anlatılarda ise diridir: gündüz sıradan bir insan gibi yaşayan, geceleri ruhu bedeninden ayrılıp başkalarına zarar veren bir büyücüdür.
Bu diri biçimin en tanınmışı, insan yiyen yaşlı bir kadın olarak betimlenen Ubırlı Karçık'tır. Çocukları kaçırıp yediği, gece karanlığında dolaştığı anlatılan bu cadı, halk masallarının korkulan figürlerindendir.
Zararı
Uykudaki insanın göğsüne çöküp onu bastığına, nefesini ve gücünü çektiğine inanılır; ağır basma ve kâbus gibi haller ona bağlanır. Kimi anlatılarda ateş topu biçiminde yuvarlanarak dolaştığı, bacadan içeri girdiği söylenir.
İnsana zarar veren yönüyle Albıs gibi kötücül varlıklarla, ölümle ve karanlıkla kurduğu bağ bakımından da yeraltının hükümdarı Erlik'in dünyasıyla aynı çevrede anılır.
Adı Üzerine
Ubır (Obur, Upır) adının, Slav dillerindeki vampir sözcüğünün kökeniyle ilişkili olabileceği öne sürülür. Bu bağ dilbilimciler arasında tartışmalıdır; kesinleşmiş değildir. Buna karşın adın Türkçedeki obur sözcüğüyle ilişkisi açıktır ve varlığın doymak bilmez doğasını yansıtır.