Vacet, Mısır mitolojisinde Nil deltasının, yani Aşağı Mısır'ın koruyucu tanrıçasıdır. Çoğunlukla başını kaldırmış, boynunu şişirmiş bir kobra olarak düşünülür. Mısır'ın en eski tanrıçalarından biridir. Bir papirüs sapına sarılmış kobra biçimindeki en eski tasvirleri, ülkenin tek bir krallık olarak birleşmesinden önceki döneme uzanır.
Adı yeşil olan diye açıklanır ve papirüs için kullanılan sözcükle aynı kökten gelir. Papirüs, deltanın bataklıklarında biten ve Aşağı Mısır'ı simgeleyen bitkidir. Tanrıçanın adı da yazıda bu bitkinin işaretiyle yazılır. Yunanlar onu kentinin adıyla Buto ya da Uto diye anar. Krala ve doğum yapan kadınlara koruma sağlayan bir tanrıça sayılır.
Kenti
Tapımının merkezi deltanın kuzeyindeki Buto kentidir. Bu kent en eski kayıtlarda yan yana duran iki yerleşim olarak geçer, adları Pe ile Dep'tir. İkisi zamanla birleşir ve Per-Vacet, yani Vacet'in evi diye anılır. Buto bu adın Yunanca söylenişidir. Kentin kalıntıları bugün Tell el-Farain adlı höyükte durur. Tanrıçanın tapınağı Eski Krallık döneminde köklü bir yerdi ve Piramit Metinleri'nde anılır. Burada Horus ile birlikte tapılırdı. Tapınağın, sonraki yüzyıllarda da ünü süren bir kehanet yeri vardı. Yunanlar bu kehanet yerini Leto'ya ait sayar.
Kuzeydoğu deltadaki İmet'te de büyük bir tapınağı bulunur ve tanrıça orada İmet'in hanımı diye anılır. Faiyum'daki Tebtunis'te de ona adanmış bir tapınak vardır.
İki Hanım
Yukarı Mısır'ın koruyucusu, akbaba biçimli Nekhbet'tir. Vacet ile Nekhbet kardeş sayılır ve ülke birleştikten sonra ikisi birlikte krallığın koruyucusu olur. Mısırca adları iki hanım anlamına gelen bu ikili, kralın beş adından birine adını verir. İlk hanedanlar döneminden başlayarak kullanılan bu ad, kralın iki ülkeyi birlikte yönettiğini anlatır. Vacet çoğu zaman Aşağı Mısır'ın kırmızı tacıyla, Nekhbet ise Yukarı Mısır'ın beyaz tacıyla çizilir.
Kralın alnındaki şahlanmış kobra, yani ureus, Vacet'in kendisi sayılır. Bu yılan kralın düşmanlarına ateş saçarak onu korur. Yeni Krallık'tan başlayarak kraliçeler de başlıklarına bir ya da iki yılan takar. İki yılan taşındığında kimi zaman biri Vacet'i, öbürü Nekhbet'i karşılar. Piramit Metinleri'nde iki tanrıça ölen kralı emziren anneler olarak da geçer.
Ra'nın Gözü
Vacet, güneş tanrısı Ra'nın kızı sayılan ve onun ayrılıp kendi başına iş gören gücü olan Ra'nın Gözü tanrıçalarından biridir. Bir anlatıda Şu ile Tefnut, başlangıcın karanlık sularında kaybolur. Atum onları aramak için gözünü gönderir. Göz geri döndüğünde yerine başka bir göz konduğunu görür ve öfkelenir. Yaratıcı onu yatıştırmak için alnına yerleştirir. Göz o günden beri tanrının alnında bir kobra olarak durur ve onu düşmanlarından korur. Kralların ureusu da bu yılanın yeryüzündeki karşılığı sayılır.
Gözün öfkeli yüzü onu aslan biçimli tanrıçalara yaklaştırır. Vacet kimi tasvirlerde başında güneş kursu ve kobra taşıyan aslan başlı bir kadın olarak görünür. Bu yüzden kimi yerlerde Sekhmet'in yerini alır, Ptah'ın eşi ve Nefertem'in annesi olarak anılır. Geç dönemde firavun faresi ile sivri fare de tanrıçayla ilişkilendirilir ve bu hayvanların mumyaları tanrıçanın tunç heykellerinin içine konur.
Horus'un Sütannesi
Osiris'in ölümünden sonra İsis, oğlu Horus'u Set'ten gizlemek için deltanın sazlık bataklıklarına kaçar. Vacet bu kaçışta ona yardım eden tanrıçadır. Çocuğu İsis ile birlikte emzirir ve onu amcasının gözünden saklar. Bataklıklardaki bu saklanma yeri Khemmis diye anılır ve Buto'nun yakınında aranır.
Mısır'ı gezen bir Yunan tarihçisi bu anlatının kendi döneminde dolaşan biçimini aktarır. Buna göre Buto'daki tapınağın yanında derin bir göl ve gölün içinde Khemmis adasında bir tapınak vardır. Tanrıça çocuğu İsis'ten alıp bu adaya saklar. Ada o günden beri suyun üstünde yüzer. Aynı aktarımda Horus, Apollon ile, Bastet ise Artemis ile bir tutulur. Vacet de bu ikizlerin sütannesi olarak Yunan tanrıçası Leto ile eşlenir. İki anlatı birbirine benzer. Yunan anlatısında Leto da çocuklarını Hera'nın öfkesinden kaçarak doğurur ve Apollon ile Artemis, o zamana dek denizde yüzen Delos adasında dünyaya gelir.