söylence
/mısır/nefertem
_

Nefertem

Nefertem — Mısır Mitolojisi
Nefertem.
Nefertum, Nefertemu olarak da bilinir. Yazım kuralı
Mavi nilüferin ve güzel kokuların tanrısı.

Nefertem, Mısır mitolojisinde mavi nilüferin ve onun kokusunun tanrısıdır. Yaratılışın başında Nun'un sularından açan ilk nilüferle ve o çiçekten doğan ilk güneş ışığıyla bir tutulur. Adı çoğunlukla kusursuz Atum ya da güzel olan, tamamlanmış olan diye yorumlanır, ancak anlamı kesin değildir. İlk yorumu izleyenler onu yaratıcı tanrı Atum'un genç, yeni doğmuş bir görünümü sayar.

Başlıca tapım yeri Memfis'tir. Burada yaratıcı tanrı Ptah ile dişi aslan tanrıça Sekhmet'in oğlu olarak kentin üçlü tanrı topluluğunu tamamlar. Güzel kokuların, merhemlerin ve çiçekten elde edilen ilaçların koruyucusu olarak da anılır.

Ailesi

Memfis'teki düzende babası Ptah, annesi Sekhmet'tir. Başka yerlerde annesi olarak kedi tanrıça Bastet ya da kobra tanrıça Vacet gösterilir. Bu tanrıçaların hepsi dişi aslan biçiminde de düşünülebildiği için her yöre, oğlun annesi yerine kendi tanrıçasını koymuştur. Ptah'ın eşi olarak bu tanrıçaların sırayla anılması da aynı nedene dayanır.

Aslan başlı savaş tanrısı Mahes de Bastet ya da Sekhmet'in oğlu sayıldığı için kimi kaynaklarda Nefertem'in kardeşi olarak geçer.

Nilüfer ve Güneş

Mavi nilüfer sabah açılan, akşam kapanan bir çiçektir. Mısırlılar bu döngüde güneşin her gün doğup batmasını görmüş, çiçeği yeniden doğuşun simgesi saymıştır. Yaratılış anlatılarında güneş, ilk sulardan yükselen bir nilüferin içinden doğar. Nefertem hem bu çiçeğin kendisi hem de içinden çıkan genç tanrı olarak düşünülür. Böylece ilk sabahın ışığını taşıdığı gibi her yeni günün ışığını da taşır. Kimi yorumlara göre o sabahın genç güneşidir, gün boyunca olgunlaşıp akşam Atum'a dönüşür.

Piramit Metinlerinde, Beşinci Hanedanın son kralı Unas'ın mezarında, ölen kral Nefertem gibi doğan ve Ra'nın burnunun önünde duran nilüfer olarak anılır. Güneş tanrısı bu çiçeğin kokusuyla tazelenir. Aynı imge Ölüler Kitabında da sürer. Ölüyü nilüfere dönüştüren büyü sözleri onu her sabah ufuktan doğan güneşe katar.

Işığın karanlığı kovan gücü, tanrıya savaşçı bir yan da verir. Geç dönemlerde bile İki Ülkeyi koruyan sanını taşır.

Görünümü

Çoğunlukla başında açık bir mavi nilüfer taşıyan genç bir erkek olarak gösterilir. Çiçeğin üstünde çoğu kez iki uzun tüy yükselir, kimi tasvirlerde bunlara gerdanlık karşı ağırlıkları eklenir. Nilüfer goncasının üstünde oturan bir çocuk biçiminde de resmedilir. Annesinin aslan doğası onda da görülür. Aslan başlı bir erkek olarak, bir aslanın sırtında dururken ya da yatan bir aslan biçiminde de çizilir.

Tapımı ve İzleri

Memfis'teki resmî tapımın yanında halk arasında da sevilen bir tanrıdır. Küçük Nefertem heykelcikleri uğur ve koruma için üzerde taşınır. Özellikle Geç Dönem'de bu biçimde çok sayıda fayans muska üretilmiştir.

Nilüfer kokusuyla bağı onu güzel kokuların, merhemlerin ve bunlardan yapılan ilaçların tanrısı yapar. Koku Mısır inancında tanrısal varlığın işaretidir, bu yüzden Nefertem güzellik ile şifanın yanında yeniden doğuşla da anılır.

Tutankamon'un mezarından çıkan boyalı ahşap bir baş, genç kralı nilüferin içinden yükselen Nefertem olarak gösterir. Kral böylece her sabah doğan güneş gibi yeniden doğacak biçimde tanrıya benzetilmiştir.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 8 madde, aralarında 23 bağlantı.

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.