Kotoşironuşi, Japon mitolojisinde Okuninuşi'nin oğlu olan kehanet ve deniz tanrısıdır. Adı, sözü bilen ya da başkası adına söz söyleyen anlamında yorumlanır. Tanrıların iradesini dile getiren bir kâhin tanrıyı anlatır. Kojiki onu Yae Kotoşironuşi diye anar ve annesinin Kamuyatate Hime olduğunu yazar.
En bilinen anlatısı ülkenin devridir. Gök tanrıları yeryüzünü Amaterasu'nun soyuna vermeye karar verdiğinde babası yanıtı ona bırakır ve ülkeyi kavgasız teslim eden o olur. Kardeşi Takeminakata ise direnir ve yenilir. Sonraki yüzyıllarda balıkçıların ve tüccarların bereket tanrısı Ebisu ile bir tutulmuş, halk arasında en çok bu kimliğiyle tanınır olmuştur.
Ülkenin Devri
Gök elçisi Takemikazuçi İzumo'daki İnasa kıyısına inip yeryüzünün yönetimini istediğinde Okuninuşi yanıtı oğlunun vereceğini söyler. Kotoşironuşi o sırada Miho Burnu'nda balık tutmakta ya da kuş avlamaktadır. Kojiki'de onu getirmeye Takemikazuçi'nin yol arkadaşı olan gemi tanrısı Ame no Torifune gider. Nihon Şoki'de ise İnasehagi adlı bir haberci, Kumano'nun çok kürekli teknesiyle yola çıkar.
Kotoşironuşi ülkenin gök soyuna verilmesini kabul eder. Ardından teknesine basıp onu yan yatırır, ellerini ters biçimde çırpar ve tekneyi yeşil dallardan bir çite çevirip ardında gözden kaybolur. Bu ters el çırpışı Japon yazınında el çırpmanın geçtiği en eski yerdir. Kimi yorumlarda bir lanet, kimilerinde geri dönüşsüz bir vazgeçiş işareti sayılır. Nihon Şoki çiti denizin ortasına kurulmuş sekiz kat yeşil bir dal perdesi olarak anlatır. Bir değişkede ise Kotoşironuşi, Omononuşi ile birlikte yeryüzünün sayısız tanrısını toplayıp göğe çıkar ve gök soyuna bağlılık sunar.
Kızı ve İmparator Soyu
Nihon Şoki, ilk imparator Cimmu'nun baş eşi Himetataraisuzu Hime'yi Kotoşironuşi'nin kızı sayar. Annesi Mişima'lı bir tanrının kızı olan Tamakuşi Hime'dir. Bir değişkede tanrı sekiz kulaç boyunda bir waniye dönüşerek bu kızın yanına gider. Kojiki ise aynı imparatoriçeyi Omononuşi'nin kızı yapar, yani soy iki kaynakta iki ayrı tanrıya bağlanır.
Bu bağ Kotoşironuşi'yi imparatorluk ailesinin koruyucusu yapar. İzumo beylerinin saraya sunduğu eski bir kutsama metni, onun ruhunun Yamato'daki Unate'ye yerleştirilip gök soyunun yakın bekçisi kılındığını söyler. Sarayın tanrılar dairesinde tapılan sekiz koruyucu tanrıdan biri de odur.
Kehanet Tanrısı
Söz taşıyıcılığı tarihsel anlatılara da uzanır. Nihon Şoki'de İmparatoriçe Cingu'ye kehanetle seslenen tanrılar arasında uzun bir unvanla anılan bir söz tanrısı vardır ve bu tanrı Kotoşironuşi olarak kabul edilir. Sonradan kendisi için Nagata'da tapınak kurulmasını ister. Bugün Kobe'deki Nagata Tapınağı bu isteğe bağlanır.
672'deki taht savaşında Takeçi bölgesinin yöneticisi Kome birden dili tutulup kendinden geçer. Sonra Kotoşironuşi'nin ağzından konuşarak tanrının Prens Oama'yı koruduğunu bildirir. Prens savaşı kazanır ve İmparator Tenmu olarak tahta çıkar. Denizle kehaneti tek kişide toplaması, Yunan'daki yaşlı deniz kâhini Nereus'u andırır.
Ebisu ile Birleşmesi
Miho Burnu'nda balık tutarken bulunması, onu zamanla denizle ve bollukla özdeşleştirmiştir. Orta Çağ'da başladığı, Edo döneminde yaygınlaştığı kabul edilen bir inançla balıkçıların koruyucusu Ebisu ile bir tutulur. Elinde olta, koltuğunun altında mercan balığı taşıyan güleç Ebisu tasvirinin ardında bu Miho anlatısı vardır.
Ebisu'yu İzanagi ile İzanami'nin denize bıraktığı Hiruko sayan ikinci bir gelenek de vardır. Nişinomiya Tapınağı Hiruko'yu, Miho Tapınağı ve Osaka'daki İmamiya Ebisu Tapınağı ise Kotoşironuşi'yi izler. Babası Okuninuşi de Daikokuten ile birleştiği için baba ile oğul, Yedi Uğur Tanrısı Şiçifukucin arasında yan yana duran Daikoku ile Ebisu ikilisinde yeniden buluşur. Bu yedi tanrının çoğu Hint ve Çin kökenlidir, Ebisu aralarındaki tek yerli Japon tanrısıdır.
Tapımı
Baş tapınağı, Şimane'de Miho Burnu'ndaki Miho Tapınağı'dır ve ülkedeki Ebisu tapınaklarının başı sayılır. Burada yılda iki tören devir anlatısını yeniden canlandırır. Aralıktaki çok kürekli tekne töreninde iki tekne, babasının elçisini oynayarak körfezin karşı kıyısına kürek çeker ve yarışarak döner. Nisandaki yeşil çit töreninde iki balıkçı teknesi birbirine bağlanıp yeşil dallarla çevrilir ve tanrının denizde gizlenişi canlandırılır.
Şizuoka'daki Mişima Tapınağı'nda Oyamatsumi ile birlikte tapılır. Nara'daki Asuka Tapınağı'nın da baş tanrısıdır.