Cimmu, Japon mitolojisinde Japonya'nın ilk imparatoru sayılan efsanevi hükümdardır. Güneş tanrıçası Amaterasu'nun soyundan gelir ve gökten inen Ninigi'nin torununun oğludur. Kyuşu'dan doğuya yürüyüp Yamato ülkesini ele geçirir ve orada tahta çıkar. İmparator soyu ondan başlatıldığı için anlatısı, tanrıların çağından insan hükümdarların çağına geçişi oluşturur.
Öyküsü Kojiki ve Nihon Şoki'de anlatılır. Cimmu, sekizinci yüzyılın sonlarında geriye dönük olarak verilmiş Çin tarzı bir addır ve tanrısal savaşçı anlamına gelir. İki kaynakta da asıl adı Kamu Yamato İwarebiko'dur. İware Yamato'da bir yer adıdır, hiko ise soylu erkekler için kullanılır.
Soyu
Babası Ugayafukiaezu, annesi Tamayoribime'dir. Ugayafukiaezu, Ninigi'nin oğlu Hoori ile deniz tanrısının kızı Toyotama Hime'nin oğludur. Annesi doğumdan sonra denize dönünce onu teyzesi Tamayoribime büyütür, sonra da onunla evlenir. Böylece Cimmu'nun annesi aynı zamanda babaannesinin kız kardeşidir.
Dört kardeşin en küçüğüdür. Ağabeyleri İtsuse, İnahi ve Mikenu'dur. Kojiki'de İnahi annesinin ülkesi olan denize gider, Mikenu dalgaların üstünden Tokoyo'ya geçer. Nihon Şoki bu ayrılığı doğu seferine yerleştirir. Kumano açıklarında fırtınaya tutulan kardeşlerden İnahi kılıcını çekip denize atılır, Mikenu de dalgaların üstünden yürüyüp Tokoyo'ya gider.
Doğu Seferi
Cimmu, ağabeyi İtsuse ile Kyuşu'nun güneyindeki Takaçiho'da ülkeyi yönetmeye daha elverişli bir yer arar ve doğuya gitmeye karar verir. Nihon Şoki'ye göre yola çıktığında kırk beş yaşındadır. Usa'da yerel beyler onları ağırlar. Kojiki'ye göre Tsukuşi'deki Okada'da bir yıl, Aki'de yedi yıl, Kibi'deki Takaşima'da sekiz yıl kalırlar. Nihon Şoki Takaşima'daki duraklamayı üç yıl olarak verir ve bu süreyi gemi ile erzak hazırlığına ayırır.
Ordu Naniwa kıyısına çıkıp Yamato'ya girmek isteyince Nagasunehiko yolu keser. Savaşta İtsuse bir okla yaralanır. Güneşin soyundan gelenlerin doğuya, yani güneşe karşı dönerek savaşmasının yenilgiyi getirdiği sonucuna varılır ve güneşi arkaya almak için yarımadanın güneyi dolaşılır. Kojiki'de bu sonuca İtsuse, Nihon Şoki'de Cimmu'nun kendisi varır. Yolda yarası ağırlaşan İtsuse, Kii kıyısında ölür.
Kumano'dan Yamato'ya
Kumano'ya çıktıklarında büyük bir ayı görünüp kaybolur ve Cimmu ile bütün ordu kendinden geçer. Yerli bir adam olan Takakuraci bir kılıç getirir, kılıç Cimmu'nun eline geçince herkes ayılır. Bu kılıç Futsu no Mitama'dır. Amaterasu ile Takamimusubi önce Takemikazuçi'yi yeniden indirmek istemiş, o da kendisi yerine ülkeyi bir zamanlar yatıştırdığı kılıcı göndermiştir.
Dağlık iç bölgede yolu göstermek için gökten Yatagarasu adlı dev karga gönderilir ve orduyu Yoşino üzerinden Uda'ya ulaştırır. Göğün gönderdiği bir hayvanın orduya önderlik etmesi başka anlatılarda da vardır. Oğuz Kağan'ın seferlerinde ordunun önünde Gökbörü yürür, Yunan anlatısında Kadmos bir ineği izleyerek Teba'nın kurulacağı yere varır.
Uda'da Ekaşi ile Otokaşi kardeşlerden büyüğü Cimmu'yu kurduğu tuzakla öldürmek ister. Küçüğü tuzağı haber verir ve büyük kardeş kendi tuzağına sokularak öldürülür. Ardından yerli topluluklar ile Şiki'nin iki beyi Eşiki ve Otoşiki birer birer yenilir.
Son savaş yine Nagasunehiko iledir. Nihon Şoki'ye göre çarpışmanın en zor anında gök kararır, Cimmu'nun yayının ucuna altın renkli bir çaylak konar ve parıltısı düşmanın gözünü kamaştırır. Nagasunehiko'nun efendisi Nigihayahi kendisi de gökten inmiş bir tanrıdır. Cimmu'nun gök soyundan geldiğini gösteren nişanları görünce onun hakkını tanır, direnmekte direten Nagasunehiko'yu öldürür ve halkıyla birlikte boyun eğer. Kojiki bu ölümü anlatmaz, yalnızca Nigihayahi'nin gelip göğün nişanlarını sunduğunu ve hizmete girdiğini söyler.
Tahta Çıkışı
Cimmu, Unebi dağının eteğindeki Kaşihara'da sarayını kurar ve burada tahta çıkar. Nihon Şoki'de sarayın kuruluşunu buyururken söylediği sekiz yönü tek çatı altında toplamak sözü, yirminci yüzyılda hakko içiu adıyla Japon yayılmacılığının sloganı yapılmıştır. Aynı kaynak tahta çıkışı Çin takvim döngüsüne göre adlandırılan bir yılın ilk ayının ilk gününe koyar. Bu gün sonradan MÖ 660 yılının 11 Şubat'ına çevrilmiştir.
Eşleri ve Ardılları
Kyuşu'dayken Ahiratsu Hime ile evlidir ve en büyük oğlu Tagişimimi ondan doğar. Yamato'da baş eş olarak yerli tanrıların soyundan bir kız alır. Nihon Şoki onu Himetataraisuzu Hime adıyla Kotoşironuşi'nin kızı sayar. Kojiki'de İsukeyori Hime adıyla geçer ve Omononuşi'nin kızıdır. Bu evlilik gökten gelen soyu yeryüzü tanrılarının soyuyla birleştirir.
Kojiki'ye göre Cimmu öldükten sonra Tagişimimi üvey annesiyle evlenir ve onun oğullarını öldürmeyi tasarlar. Anne tehlikeyi oğullarına bir şiirle sezdirir. Kamuyaimimi'nin elleri titreyip vuramayınca küçük kardeşi Kamununakawamimi Tagişimimi'yi öldürür. Kamuyaimimi bunun üzerine tahtı ona bırakır ve küçük kardeş ikinci imparator Suizei olur. Kojiki Cimmu'nun yüz otuz yedi, Nihon Şoki yüz yirmi yedi yaşında öldüğünü yazar. Mezarı Unebi dağının yakınında gösterilir.
Tarihselliği ve Bayram
Modern araştırmacıların çoğu Cimmu'yu tarihsel bir kişi saymaz, Yamato'da siyasi birliğin ancak MS üçüncü ya da dördüncü yüzyılda oluştuğu kabul edilir. MÖ 660 tarihinin, Çin kökenli takvim inancında büyük değişimler getirdiğine inanılan bir döngü yılına denk getirilmek için seçildiği ileri sürülür. Meiji yönetimi 1873'te tahta çıkış gününü Kigensetsu adıyla ulusal bayram yapmış, 1890'da da Kaşihara'da adına bir tapınak kurulmuştur. Bayram savaştan sonra 1948'de kaldırılmış, 1967'den bu yana 11 Şubat'ta Ulusun Kuruluş Günü olarak yeniden kutlanmaktadır.