Yunan mitolojisinde büyük tufandan sağ çıkan ve yeryüzünü yeniden insanla dolduran kişidir. Titan Prometeus'un oğludur. Annesinin adı kaynaklarda Klimene, Hesione ya da Pronoia diye değişir. Teselya'da Ftia çevresinin kralı sayılır. Karısı Pirra, Prometeus'un kardeşi Epimeteus ile ilk kadın Pandora'nın kızıdır. İki eş bu yüzden amca çocuklarıdır.
Anlatıda insan soyu iki kez başlar. Zeus'un sildiği kuşaktan geriye yalnız bu çift kalır, sonraki insanlar ise onların ardına attığı taşlardan doğar. Yunanların atası sayılan Hellen de Devkalion'un oğludur. Böylece o hem insanlığın hem de Yunan boylarının soy ağacının başına yerleşir.
Tufan
Zeus'un tufana neden karar verdiği anlatıya göre değişir. Kimi anlatıda tunç çağı insanlarının bozulmuşluğu yeter. Kimisinde öfkeyi Arkadia kralı Likaon ile oğulları alevlendirir. Likaon, tanrıyı sınamak için sofrasına insan eti koyar.
Prometeus olacakları önceden bildiği için oğlunu uyarır. Devkalion bir sandık yapar, içine yiyecek koyar ve Pirra ile birlikte biner. Zeus gökten sağanak indirir ve Yunanistan'ın büyük bölümü sular altında kalır. Yalnız yüksek dağlara kaçabilen birkaç kişi kurtulur. Sandık dokuz gün dokuz gece sürüklenir, yağmur dinince Parnassos'a oturur. Karaya çıktıkları yer başka anlatılarda Teselya'daki Otris dağı, Atos ya da Sicilya'daki Etna olarak geçer. Devkalion indiği yerde ilk iş olarak sığınanları koruyan Zeus'a kurban keser.
Öykü komşu anlatılardaki tufanlarla yan yana okunur. Sümer anlatısında tanrılar kurulunun kararını Enki bir insana sızdırır ve kral Ziusudra yaptığı gemiyle kurtulur. Altay anlatısında Ülgen, Nama'ya suların geleceğini bildirip gemi yapmasını buyurur. Nors anlatısında İmir'in kan tufanından Bergelmir karısıyla kurtulur ve sonraki devler bu çiftten türer. Devkalion'un öyküsünde ise yeni insanlar çiftin kendisinden değil, ardına attıkları taşlardan çıkar.
Taşlardan Doğan İnsanlar
Kurbandan hoşnut kalan Zeus, Hermes'i göndererek Devkalion'a bir dilek hakkı tanır. Devkalion insan ister. Bunun üzerine eşiyle birlikte taşları başlarının üstünden arkalarına atar. Devkalion'un attıkları erkeğe, Pirra'nınkiler kadına dönüşür. Yunancada halk anlamına gelen laos ile taş anlamındaki laas arasındaki ses benzerliği de bu öyküye bağlanır.
Metamorfozlar'daki anlatımda buyruk bir bilici sözü olarak gelir. Çift önce Kefisos ırmağında arınır, sonra damı yosun tutmuş, sunaklarında ateş sönmüş Temis tapınağına gider. Tanrıça başlarını örtüp kuşaklarını çözmelerini ve büyük annelerinin kemiklerini arkalarına atmalarını söyler. Pirra annesinin kemiklerine el sürmekten korkup geri durur. Sözü çözen Devkalion olur. Büyük ana toprağın kendisi, yani Gaia'dır ve onun kemikleri taşlardır. Atılan taşlar yere düşerken yumuşar, nemli yerleri bedenin sıvılarına, sert yerleri kemiğe döner, içlerindeki damarlar damar olarak kalır. Anlatı insanın zahmete dayanıklı, katı bir soy oluşunu bu kökene bağlar.
Soyu
Çiftin çocukları arasında en çok anılanı Hellen'dir. Kimi anlatılar onun babası olarak Zeus'u gösterir. Yunanların kendilerine verdiği ad ondan gelir, oğullarının adları da Yunan boylarına geçer. İkinci oğul Amfiktion sonradan Atina'da krallık eder. Kızı Protogeneia, Zeus'tan Aetlios'u doğurur.
Tapımı ve İzleri
Atinalılar Devkalion'un sonunu kendi kentlerine bağlar. Anlatıya göre tufandan sonra Atina'ya gelir, Olimposlu Zeus'un ilk tapınağını orada kurar ve orada ölür. Gezginlere tapınağın yakınında onun mezarı gösterilir. Aynı yerde bir arşın genişliğinde bir yarık vardır ve tufan sularının yerin altına bu yarıktan çekildiği söylenir. Atinalılar her yıl yarığa ballı buğday unu atar. Lokris'teki Kinos'ta ise Pirra'nın mezarı gösterilir.
Suriye'deki Hierapolis'te anlatılan biçim daha geniştir. Burada sandığa Devkalion'la birlikte karısı, çocukları ve gelinleri de biner. Ardından her türden hayvan çift çift gelir ve yolculuk boyunca birbirine dokunmaz. Kentin büyük tapınağını sular çekildikten sonra Devkalion'un kurduğu, suların bu tapınağın yerindeki bir yarıktan yerin altına çekildiği söylenir. Tufanın anısına yılda iki kez denizden su getirilip tapınağa dökülür.