Dede Korkut anlatılarında adı geçen genç Oğuz beyidir. Bayındır Han'ın veziri Kazılık Koca'nın oğludur. Kitabın on iki boyundan biri onun adını taşır ve babasını on altı yıllık tutsaklıktan kurtarışını anlatır.
Kendi boyunun dışında da görünür. Bayındır Han'ın beyleri topladığı sohbette hanın sol yanında durur, sağ yanda Kazan oğlu Uruz, tam karşıda Kara Budak vardır. Beyrek'in kurtarılmasında hisara yürüyen beyler arasında, Banı Çiçek'in düğününde ok atan yiğitler arasında da anılır.
Babasının Tutsaklığı
Bir toyda şarap başına vuran Kazılık Koca, Bayındır Han'dan akına çıkmak için izin ister. Beyleriyle Karadeniz kıyısındaki Düzmürd Kalesi'ne varır. Kalenin beyi Arşun oğlu Direk Tekür'dür. Altmış arşın boyunda anlatılan bu dev, altmış batmanlık gürz kullanır ve kimsenin çekemediği bir yay çeker. Kazılık Koca onun karşısında yenilir ve kaleye kapatılır.
O sırada oğlu Yegenek bir yaşındadır. Beyler babasının sağ olduğunu ondan saklar, oğlan onu ölmüş bilerek büyür. Bu arada dayısı Emen kaleye defalarca varır, ama alamaz.
Kara Budak'ın Sözü
Yegenek on beşine geldiğinde beylerin sohbetinde Kara Göne oğlu Kara Budak ile söz atışır. Kara Budak ona burada laf edeceğine gidip babasını kurtarmasını söyler, babasının on altı yıldır tutsak olduğunu da yüzüne vurur. Yegenek doğruca Bayındır Han'a varıp asker ister. Han ona yirmi dört sancak beyi verir. Aralarında Kıyan Selçuk oğlu Deli Dündar ve Eylik Koca oğlu Dülek Evren de vardır.
Yolda bir düş görür. Düşte karşısına çıkan atlı dayısı Emen'dir ve onu geri dönmeye çağırır. Yegenek dayısına kaleyi neden alamadığını söyler. Adı sanı belli beylerle değil, az akçeyle tutulmuş atlılarla yürümüştür. Uyanıp düşünü anlattığında dayısının yakında olduğu ortaya çıkar ve birlikte kaleye yürürler.
Düzmürd Önünde
Direk Tekür kaleden çıkıp meydan ister. Karşısına çıkan Deli Dündar ile Dülek Evren onunla baş edemez. Bunun üzerine Yegenek Tanrı'ya yakarır ve meydana kendisi atılır. Kılıcıyla tekürün omzunu yarar. Yaralı dev kaleye kaçarken Yegenek onu kapıda yakalar ve öldürür.
Oğuz beyleri ardından kaleye girip yağmalar. Kilise yıkılır, yerine mescit kurulur ve hutbe okutulur. Ganimetin seçme parçaları Bayındır Han'a ayrılır, kalanı yiğitler arasında bölüşülür.
Baba ile Oğul
Zindandan çıkan Kazılık Koca tekürü kimin öldürdüğünü öğrenmek ister ve bunu bilmeceli dizelerle sorar. Gidişinde gebe bıraktığı develeri, koyunları ve eşini anar, ne doğurduklarını merak eder. Yegenek her birine erkek yavruyla karşılık verir, eşin doğurduğunun ise bir aslan olduğunu söyler. Baba oğlunu böylece tanır ve ikisi kucaklaşır. Dizelerin eşi gebe bırakmaktan söz etmesi, anlatının başında oğlanın bir yaşında olduğu bilgisiyle tam örtüşmez.
Boyun sonunda Dede Korkut gelip destanı söyler ve dualarla bağlar. On altı yıllık tutsaklık kitapta yalnız buna özgü değildir. Bamsı Beyrek de Bayburt hisarında aynı süreyi geçirir. Babasız büyüyen oğlun yetişince babasının izine düşmesi ise Telemakhos'un, yıllardır dönmeyen babası Odisseus'u aramaya çıkışını hatırlatır.