söylence
/türk/deli-dündar
_

Deli Dündar

Deli Dündar — Türk Mitolojisi
Deli Dündar.
Delü Dundar, Deli Tundar olarak da bilinir.
Kıyan Selçuk'un oğlu, Oğuz beyi.

Dede Korkut anlatılarında adı geçen Oğuz beyidir. Babası Kıyan Selçuk, dedesi Dış Oğuz beyi Aruz Koca'dır. Tepegöz'ü öldüren Basat amcasıdır. Kitapta hemen her geçişinde Kıyan Selçuk oğlu denerek anılır. Kitabı oluşturan ve boy denen on iki anlatının hiçbiri onun adını taşımaz. Adı başkalarının anlatısında, savaş meydanında ve beyler sayılırken çıkar. Dedesi Aruz Koca'nın İç Oğuz'a karşı ayaklandığı son boyda ise hiç anılmaz.

Demir Kapı Derbendi'nde beylik eder ve Bayındır Han'ın yirmi dört sancak beyinden biridir. Kitap onu birkaç kalıp sözle tanıtır. Derbentteki demir kapıyı ele geçiren, altmış tutamlık alaca mızrağının ucunda er böğürten, düşmanına yetişince kim olduğunu sormayan bir yiğittir. Kazan gibi bir pehlivanı bir savaşta üç kez attan düşürdüğü de söylenir. Adındaki deli sözcüğü akıl eksikliğini değil gözü karalığı anlatır. Bu unvanı taşıyan Deli Dumrul ile bir ilgisi yoktur.

Kazan'ın Obası

Bir şölende sarhoş olan Salur Kazan beylere ava çıkmayı önerir. Öneriyi ilk onaylayan Dündar'dır, ardından Kara Göne'nin oğlu Kara Budak gelir. Obanın Gürcistan sınırında korumasız kalacağı hatırlatılsa da beyler yola çıkar, Dündar alnı akıtmalı aygırına biner. Geride kalan obayı Şökli Melik basar, Kazan'ın evini yağmalar, oğlu Uruz'u tutsak alır.

Kazan düşmanın peşine düştüğünde yardımına koşan beyler tek tek sayılır. İlk yetişen kardeşi Kara Göne, ikincisi Dündar'dır. O da ötekiler gibi çal kılıcını ağam Kazan, yettim diye seslenir. Çarpışmada ordu üçe ayrılır. Kazan ortadan, Dündar sağdan, Kara Budak soldan atılır. Sağ kanatta karşısına çıkan Kara Tüken Melik'i kılıçla yere serer.

Beyrek'in Kurtarılması

Bamsı Beyrek Bayburt hisarında on altı yıl tutsak kalır. Yolu oraya düşen bezirgânlara Oğuz'dan haber sorarken Kazan'ın ardından ilk andığı ad Dündar'dır. Bezirgânlar onun sağ olduğunu söyler.

Beyrek'i kurtarmaya gelen ordu hisarın önünde çarpıştığında Dündar Kara Tekür'ü kılıçlayıp yere serer. Aynı çarpışmada Kazan Şökli Melik'i, Kara Budak da Kara Arslan Melik'i devirir. Ardından hisara yürüyen beyler arasında Beyrek, Yegenek, Kazan, Kara Budak ve Uruz ile birlikte o da vardır.

Direk Tekür Karşısında

Babası Kazılık Koca on altı yıldır Düzmürd kalesinde tutsak olan Yegenek Bayındır Han'dan asker ister. Han yirmi dört sancak beyini çağırır ve yanına verilecekleri sayarken söze Dündar'la başlar.

Kalenin beyi Direk Tekür kaleden çıkıp er dilediğinde meydana ilk Dündar atılır. Mızrağını koltuğuna alıp üstüne sürer ama onu delemez. Direk Tekür mızrağı elinden kapar, altmış batmanlık gürzüyle başına indirir. Geniş dünya Dündar'a dar gelir, atını çevirip askerinin yanına döner. Ardından gelen Dülek Evren de aynı biçimde geri döner. Yirmi dört bey tekürün karşısında güçsüz kalır, onu sonunda Yegenek yener. Oğuz'un en gözü kara beylerinden birinin yenilmesi, genç yiğidin başarısını büyütür.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 20 madde, aralarında 95 bağlantı.

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.