Ningirida, Sümer mitolojisinde yeraltı ve şifa tanrısı Ninazu'nun eşi, yılanlı ağaç ve yeraltı tanrısı Ningişzida'nın annesidir. Kendi kişiliğine dair bilinenler azdır. Metinlerde hemen her zaman kocası ya da oğluyla birlikte anılır ve kimliği bu iki bağ üzerinden kurulur. Kocasının yeraltıyla ilişkisi yüzünden onun da ölüler dünyasıyla bağlı bir tanrıça olduğu düşünülür, ama bunu açıkça söyleyen bir metin yoktur.
Başlıca kenti, Ur ile Uruk arasındaki Enegi'dir. Ninazu'nun kuzeydeki kenti Eşnunna'da ise adına rastlanmaz. Bu yüzden Ningirida'yı Ninazu'nun eşi sayan geleneğin yalnızca güneyde yaşadığı kabul edilir.
Adı
Adın okunuşu, Ur III döneminde hecelerle yazılmış biçimine dayanır. Ad, hanım anlamına gelen nin ile kadınların saçına taktığı bir tokayı karşılayan girid sözcüğünden oluşur. Bu anlam tanrıçanın işlevi hakkında bir şey söylemez, yalnızca kadın olduğunu gösterir. Erken Hanedanlık döneminden kalan ve Girid diye yazılan bir tanrı adının onun eski biçimi olabileceği ileri sürülür, ama bu kesin değildir. Bazı metinlerde Ninsiskurra adıyla da geçer.
Enki ile Ninhursag
Ningirida'nın doğuşu, Enki ile Ninhursag anlatısında yer alır. Enki, Ninhursag'ın yetiştirdiği bitkileri tek tek yer ve tanrıça ona lanet okuyup ortadan kaybolur. Enki bedeninin sekiz yerinden hastalanır. Bir tilki tanrıçayı geri getirir ve Ninhursag, ağrıyan her organdan bir tanrı doğurarak onu iyileştirir.
Burnun ağrısından doğan tanrıça Ningirida'dır. Anlatı adını Sümercede burun anlamına gelen kiri sözcüğüne bağlar ve onu burundan doğan hanım diye yorumlar. Bu, adın gerçek kökeni değil, metnin kurduğu bir söz oyunudur. Sekiz tanrının hepsi böyle seçilmiştir. Ağızdan bira tanrıçası Ninkasi doğar. Koldan doğan Azimua ise Ningişzida ile evlenecektir. Ningirida'ya biçilen yazgı da Ninazu'nun eşi olmaktır.
Nanna'nın Yolculuğu
Ay tanrısı Nanna, babası Enlil'e armağan götürmek için Ur'dan Nippur'a bir kayıkla yola çıkar. Kayık sığır, koyun, balık ve kuşlarla doludur. Yol boyunca her kentte o kentin tanrıçası kayığı karşılar ve yükü kendisine bırakmasını ister.
İlk durak Enegi'dir. Ningirida, evden çıkarılmaması gereken şeyleri dışarı çıkarır. Kayığın önüne un serer, kepek döker, ayağının dibine ağzı kapalı tunç bir kap koyar. Kayığı sevinçle karşılar, ona yağ, şurup ve şarap bolluğu diler. Kayık ise yükünü vermez ve yalnızca Nippur'a gittiğini söyler. Aynı sahne sonraki kentlerde de yinelenir. Anlatı, Enegi'yi Ningirida'nın kenti olarak gösteren başlıca kaynaktır.
Ningişzida'nın Annesi
Oğlu Ningişzida için yazılmış bir ilahide Ningirida, bebeğini emziren bir anne olarak anılır. Bir tanrıçanın çocuğunu büyütürken gösterilmesi Mezopotamya metinlerinde seyrek rastlanan bir sahnedir.
Ningişzida'nın yeraltına inişini anlatan metinde ise oğlunu kurtarmaya çalışır. Genç tanrıyı aşağıya götüren cine gümüş sunar. Yeraltının kraliçesi Ereşkigal'den oğlunun yeniden dirilmesine izin alabilmek için bir arındırma büyüsü sözünü de öğütler. Metin kırık olduğu için kimin kime seslendiği her yerde açık değildir.
Yeraltına düşen çocuğunu geri isteyen anne, Yunan mitolojisinde kızı Persefone'nin ardından yas tutan Demeter'de de görülür. Ancak Demeter bereketi keserek tanrıları zorlar, Ningirida ise armağan ve büyüyle yeraltının düzeni içinde bir yol arar.
Tapımı
Ur III dönemine ait sunu listelerinde Ningirida, Ninazu ve Ningişzida ile birlikte geçer. Ur'dan bir belgede bu üçlüye gelini sayılan Ninazimua da eklenir. Nippur'da da kocasıyla birlikte sunu aldığını gösteren bir kayıt vardır. Kassit döneminden kalan bir tapınak listesi ona ait iki tapınak sayar, ama bunların yeri ve adı korunmamıştır. Geç bir tanrı listesi onu şifa tanrıçası Gula ile bir tutar. Daha eski dönemlerde de şifa tanrıçası Ninisina ile ilişkilendirildiği görülür.