Altay inancında yeraltının hükümdarı Erlik'in sarayını bekleyen, yılan biçiminde anlatılan su canavarıdır. Hep Abra ile birlikte anılır. Kimi metinlerde Yutpalar diye çoğul geçer, bu yüzden tek bir canavarın değil bir canavar türünün adı da sayılabilir.
Erlik'in kara demirden sarayı, dokuz ırmağın birleşip Toybodım ırmağına döküldüğü yerde durur. Toybodım, yeryüzü ile ölüler ülkesi arasındaki sınır sayılır. Yutpa ile Abra bu sularda yaşar, sarayı ve oraya inen ölülerin canlarını bekler.
Görünüşü
Çatal kuyruklu ve dört ayaklı bir yılan olarak betimlenir. Çeneleri büyük bir kayık kadar geniş anlatılır.
Kam Giysisinde
Altay kamının manyak denen giysisinde, omuzların arkasından aşağı sarkan sicim tutamları vardır. Bu tutamlar Yutpa'nın kuyruğuyla ilişkilendirilir. Yeraltına inen kam, orada karşılaşacağı varlıkların görünüşünü böylece üstünde taşır.
Adı
Adın yutmak fiiliyle ilişkili olduğu düşünülür. Kayık kadar geniş çenesi de bu anlamla örtüşür.
Başka Anlatılardaki Karşılığı
Suların derinliğinde yaşayan dev yılan başka mitolojilerde de bulunur. Nors anlatısındaki Yörmungand denizleri çepeçevre saran yılandır. Mısır anlatısında Apofis yerin altındaki karanlıkta pusuya yatar ve gökteki düzeni tehdit eder. Yutpa ise düzenin düşmanı değil, ölüler ülkesinin bekçisidir.
Su içinde yaşayıp suya yaklaşanı tehdit eden varlık Japon anlatısında Kappa adıyla anılır. Ama Kappa her ırmakta, köy kıyısında karşılaşılabilen bir varlıktır. Yutpa ise yalnızca ölüler ülkesinin sularında, Erlik'in kapısında durur.