Japon inancında ırmaklarda, göletlerde ve sulama kanallarında yaşadığına inanılan su varlığıdır. Adı ırmak anlamına gelen kawa ile çocuk anlamına gelen warawa sözcüklerinin kaynaşmasından doğar, yani ırmak çocuğu demektir. Japonya'nın en çok anlatılan yaratıklarındandır ve yöreden yöreye seksenden fazla ayrı adla anılır.
Boyu bir çocuk kadardır ama gücü insanı aşar. Kıyıya yaklaşanı suya çeker, atı ve sığırı ırmağa sürükler, kimi anlatılarda insanın canını alır. Buna karşılık verdiği sözü tutan, borcunu ödeyen ve yakalandığında pazarlığa oturan bir varlıktır. Tilki Kitsune gibi o da hem korkulan hem hoş görülendir.
Bugün sevimli bir çizgi karakteri olarak bilinir, oysa kökeninde suda boğulma korkusu vardır. Çocuğa suya yaklaşmamayı öğreten uyarı yüzyıllarca onun adıyla verilmiştir.
Görünüşü
Bugünkü betimlemede gövdesi yeşil ve kaygandır, sırtında kaplumbağa kabuğu, ağzında kuş gagasına benzer sivri bir çıkıntı, el ve ayak parmakları arasında perde bulunur. Balık kokusuna benzer ağır bir kokusu olduğu söylenir. Başının tepesinde ise saçsız, düz ve yuvarlak bir çukur vardır. Sara yani tabak denen bu çukurun içinde su durur.
Bu görüntü ülkenin her yanında böyle değildi. Batı bölgelerinde uzun süre tüylü ve maymuna benzer anlatıldı, bugünkü kaplumbağa ile kurbağa arası biçim Edo döneminde yerleşti ve başkentte gelişen ağaç baskı resmiyle yerel betimlemelerin yerini aldı. On sekizinci yüzyılın başında yazılan resimli ansiklopedi Wakan Sansai Zue onu kawataro adıyla anlatır ve iki kolunun gövdesinin içinden birbirine bağlı olduğunu söyler.
Başındaki Tabak
Gücünün kaynağı başındaki tabakta duran sudur. Bu su döküldüğünde ya da kuruduğunda varlık gücünü yitirir, kimi anlatıda kımıldayamaz hale gelir.
Bu zayıflık karşılaşan kişiye bir yol bırakır. Kappa görgü kurallarına düşkündür, karşısındaki eğilip selam verirse o da eğilmek zorunda kalır ve tabaktaki su dökülür. Güçlü olan böylece kendi kuralıyla alt edilir. Demirden, geyik boynuzundan ve kenevir sapından kaçtığı, maymunu ise düşman bildiği de anlatılır.
Suya Çeken Varlık
En çok anlatılan işi insanı suya çekmektir. Suya çektiği kişiden şirikodama denen küçük bir topu aldığına inanılır. Makatın içinde bulunduğu sanılan, gerçekte olmayan bir organdır. Topu alınan kişi gevşer ve ölür. Bu inancın kaynağı, sudan çıkarılan boğulmuş bedenlerin gevşemiş görünmesi sayılır.
İkinci alışkanlığı hayvan sürüklemektir. Suvarmaya götürülen atı ya da sığırı ırmağa çekmesine komabiki yani at çekme denir. Anlatıların çoğunda bu iş ters gider, ürken at koşmaya başlar ve Kappa'yı kendi ahırına kadar sürükler.
Suyun sahibi olan ve saygı görmediğinde insanı boğan varlık Türk inancında da vardır. Irmağın ve gölün sahibi Su İyesi suyu kirleteni suya çeker, saygı göstereni korur. İkisini ayıran, Su İyesi'nin bir iye, yani suyun kendisinin sahibi olmasıdır. Kappa ise suyun sahibi değil sakinidir, yakalanabilir ve pazarlığa oturtulabilir.
Güreş ve Salatalık
Güreşe düşkündür. Yoldan geçeni ırmak kıyısında güreşe çağırdığı, çağrıyı kabul edeni suya sürüklediği anlatılır. Fukuoka'daki bir tapınakta bugün de her yıl Kappa adına güreş tutulur. Yüzmenin ustası sayılması Japoncada bir deyişe de dönüşmüştür. Kappa'nın bile suya kapıldığının söylenmesi, işini en iyi bilenin bile yanılabileceğini anlatır.
En sevdiği yiyecek salatalıktır. Bunun kökeninde su tanrılarına mevsimin ilk ürününün sunulması âdeti bulunur. Tanrıya sunulan bu armağan, sonradan onun yerini alan varlığa kalmıştır. Edo döneminin ortasından yaygınlaşan bir uygulamada çocuğun adı bir salatalığın üstüne yazılıp ırmağa bırakılır, salatalık çocuğun yerine geçen bir bedel sayılırdı. Salatalık sarılan sushi çeşidine bugün kappamaki denmesi de bu bağdan gelir.
Sözünü Tutan Yanı
Yakalandığında öldürülmez, ondan söz alınır. Bir daha zarar vermeyeceğine dair verdiği yazılı söze özür belgesi denir. Kuzeydoğudaki Tono çevresinden derlenen anlatılara göre böyle belgeler yakındaki Kamaişi'de üç evde saklanır. Söz karşılığında kimi Kappa köylüye balık taşır, kimi tarlanın sulamasına yardım eder.
En yaygın anlatı kesilen kol üzerinedir. Atı çekmeye kalkışan Kappa'nın kolu koparılır. Kolunu geri istemek için eve gelir ve karşılığında kırık kemiği kaynatan bir ilacın yapılışını öğretir. On sekizinci yüzyılda yazıya geçen bu anlatı, kimi ailenin kuşaklarca sattığı kemik ilacının kökeni sayılır.
Kimi yerde tapınılan bir varlığa dönüşmüştür. Tono'daki Kappa göletinin kıyısındaki küçük tapınakta süt veren annelerin koruyucusudur, adak olarak göğüs biçiminde dikilmiş kızıl bez parçaları bırakılır. Boğan varlığın emziren anneyi koruyana dönüşmesi, zararlı gücün yatıştırılarak koruyucuya çevrilmesinin örneklerindendir.
Kökeni
Kökeni üzerine en çok kabul gören görüş, onun düşmüş bir tanrı olduğudur. Japon halk bilimini kuran Yanagita Kunio'ya göre Kappa aslında suyun tanrısıydı, inanç zayıfladıkça tanrılığını yitirdi ve bir yaratığa indi. Salatalık sunusunun tapımdan artakalmış olması bu görüşün en güçlü dayanağıdır. Başındaki tabağın da su tanrısının başlığından geldiği ileri sürülmüştür.
Kimi araştırmacı ise onu eski metinlerde geçen yılan biçimli ırmak varlığı mizuçi ile birleştirir. Sekizinci yüzyılda yazılan Nihon Şoki'de ırmakta insanlara zarar veren böyle bir varlık anlatılır ve kimi kaynak bunu Kappa'nın ilk kaydı sayar, oysa metinde bu adla anılan bir yaratık yoktur.
Dağların tekinsiz sahibi Tengu ile yan yana konduğunda bu varlıkların işi daha iyi görünür. İkisi de insanın kolayca giremeyeceği yerin bekçisidir, Tengu dağı tutar, Kappa suyu. Dağda yolunu kaybeden de suda boğulan da böylece sahibi olan bir yere izinsiz girmiş sayılır.