Bau, Lagaş devletinin dinî merkezi Girsu'da tapılan Sümer tanrıçasıdır. Kentin baş tanrısı Ningirsu'nun eşidir. Gök tanrısı An'ın kızı, kimi yazıtlarda ilk kızı sayılır. En eski metinlerde can veren, koruyan bir anne olarak görünür. Bolluğun da tanrıçasıdır ve elinde taşan bir su kabıyla betimlenir.
Adı çivi yazısında iki işaretle yazılır ve okunuşu bugün de tartışılır. Yerleşik okunuş Bau'dur, Baba okunuşunu savunanlar da vardır. Adın anlamı bilinmez. Köpek havlamasından türediği yolundaki eski görüş artık kabul görmez.
Ailesi
Babası An'dır. Lagaş'ın yerel geleneğinde annesi olarak kentin öbür ana tanrıçası Gatumdug anılır. Ningirsu ile evliliğinden iki oğlu olur, İgalim ile Şulşaga. Bunlardan başka yedi kızı vardır. Gudea'nın tapınak yapımını anlatan kil silindirlerinde bu kızlar Ningirsu'nun yedi rahibesi ya da Bau'nun yedizleri diye geçer. Adı korunanlar arasında Hegir, Urnuntaea, Zurmu ve Zarmu bulunur.
Yanında bir de vezir bulunur. Adı iyi koruyucu anlamına gelen Lammaşaga, tanrıçanın sözünü ileten bir koruyucu ruhtur ve Lagaş'ta kendi tapınağı vardır.
Tapımı
Asıl tapınağı Girsu'nun Urukug adlı kutsal bölgesinde durur. Etarsirsir adını taşıyan bu yapının içindeki asıl oda, öğütle dolu ev anlamındaki Egalgasu'dur. Lagaş yöneticileri tanrıçadan çoğu kez kendi tanrısal anneleri diye söz eder. Urukagina döneminde kraliçenin yönettiği kadınlar evi ve ona bağlı tarlalar Bau'nun mülkü sayılır. Kraliçe Şaşa'nın yürüttüğü bu büyük işletmeden yüzlerce kil tablet kalmıştır. Tabletler tahıl paylarını, dokuma işlerini ve tapınağa bağlı insanları kaydeder.
En yüksek yerine Gudea döneminde çıkar. Gudea onu Ningirsu ile aynı düzeye taşır ve Girsu'da kaderi belirleyen kraliçe diye över. Lagaş'ın en önde gelen tanrıçası böylece o olur, bu yer daha önce Nanşe'nindir. Yeni yıl günü Bau'nun bayramıdır ve Gudea bu bayramda tanrıçaya sunulan gelin armağanlarını artırdığını yazar. Ningirsu'nun yeniden yapılan tapınağına taşınma töreninde Bau da eşinin yanında yeni evine girer.
Ur'un üçüncü hanedanı döneminde Ninlil'den sonra en çok anılan tanrıçadır. Tapımını en yüksek dereceden bir rahibe yürütür. Nippur'da da Ninurta'nın tapınağında ona sunu yapılır.
Sağaltıcı Anne
MÖ üçüncü binyılın sonlarına doğru sağaltma yönü öne çıkar. Sağaltıcı tanrıçalar arasında hekim sözcüğüyle nitelenen tek tanrıça odur. Ebelikle de ilişkilendirilir ve merhametli anne diye anılır. Ur kralı Şu Suen'in eşi Kubatum'un doğumu için yazılmış bir ilahide ebe olarak övülür. Simgeleri su kuşu ile akreptir, akrep evlilikle bağlantılı sayılır. Öbür sağaltıcı tanrıçaları niteleyen köpek ise onun simgeleri arasında yer almaz.
İsin krallarının döneminde kimi metinler onu sağaltıcı tanrıça Ninisina ile bir tutar. Bau adı bu metinlerde Ninisina'nın Girsu'daki adı gibi kullanılır. Bu yakınlaşma büyük olasılıkla siyasidir ve iki tanrıçanın kişiliği bütünüyle örtüşmez. Bau örneğin kötücül varlıklara karşı yardıma çağrılmaz.
Sonraki Dönem
Eski Babil döneminde tapımı kuzeydeki Kiş kentine yayılır ve orada yüzyıllarca sürer. Sağaltıcı tanrıça Gula ile yakınlaşması daha geç, MÖ ikinci binyılın sonlarında belirginleşir. Bu dönemin bir ilahisi Bau'yu Gula'nın adlarından biri sayar. Yine de iki tanrıça bütünüyle kaynaşmaz. Geç bir büyü metninde Gula'nın Bau'nun buyruğuyla yüceltildiği söylenir, demek ki ikisi hâlâ ayrı tanrıçalar olarak düşünülür.
Adı kişi adlarında da sık geçer. Lagaş'ta Bau benim tanrımdır, Bau sonsuz annedir ya da Bau merhamet eder anlamına gelen adlar yaygındır. Sonraki yüzyıllarda kişi adlarına en çok giren tanrıçalar arasında yalnızca İştar ile Gula'nın gerisinde kalır.