Yunan mitolojisinde Odisseus ile büyücü Kirke'nin oğludur. Adı uzakta doğan anlamına gelir. Babası adadan ayrıldıktan sonra Aiaia'da annesinin yanında büyür. Yetişkinliğe erince babasını aramaya çıkar ve onu tanımadan öldürür.
Homeros destanlarında adı geçmez. Öyküsü, Odysseia'nın devamı olarak yazılan ve bugün yalnızca özeti kalan kayıp destan Telegoneia'da anlatılır. Destan adını ondan alır ve Truva anlatılarını toplayan destan dizisinin son halkasıdır. Sonraki yazarlar öyküyü kendi ayrıntılarıyla yeniden kurmuştur.
Ailesi
Kirke'nin Odisseus'tan kaç çocuğu olduğu kaynaktan kaynağa değişir. En eski soy listesinde oğullar Agrios ile Latinos'tur, Telegonos'un adı bu listeye sonradan eklendiği düşünülen bir dizede geçer. Geç dönem bir anlatı kız kardeşi olarak Kassifone'yi anar. Kimi anlatılar ise annesini Kirke değil, Odisseus'u yedi yıl adasında tutan Kalipso olarak gösterir.
Babasını Arayışı
Kirke oğluna babasının kim olduğunu söyler ve onu aramaya yollar. Bir anlatıya göre oğlunu korunması için olağanüstü bir mızrakla donatır. Mızrağın ucuna zehirli bir vatozun dikeni geçirilmiştir ve silahı Hefaistos yapmıştır.
Telegonos'un gemisi fırtınaya tutulur ve İthake'ye savrulur. Genç nereye düştüğünü bilmez, açlıktan adanın tarlalarını ve sürülerini yağmalar. Odisseus oğlu Telemakhos ile birlikte malını korumaya koşar. Çıkan çarpışmada Telegonos karşısındaki adamı mızrağıyla yaralar ve Odisseus bu yaradan ölür.
Kehanet ve Yazgı
Bu ölüm, Odisseus'un yıllar önce ölüler ülkesinin eşiğinde kör bilici Teiresias'tan duyduğu sözlere bağlanır. Bilici ona ölümün denizden geleceğini söylemişti. Sözün aslı "denizden uzakta" diye de okunabilir. Bir deniz canlısının dikeniyle gelen ölüm bu belirsizliği kendi yönünde çözer. Ancak aynı kehanet ölümün yaşlılıkta ve yumuşak geleceğini de söylediğinden, oğul elinden gelen bu son ona tam uymaz.
Kayıp bir tragedyada Odisseus bir kâhinden oğlunun eliyle öleceğini öğrenir. Tehlikeyi Telemakhos'tan bekler ve onu yakın bir adaya gönderir. Telegonos İthake'ye gelip saraya alınmayınca kapıda kargaşa çıkar. Odisseus gelenin Telemakhos olduğunu sanıp dışarı atılır ve varlığından habersiz olduğu öbür oğlunun mızrağıyla düşer. Bu kurgu, babasını tanımadan öldüren Oidipus'un yazgısını andırır.
Ölümden Sonra
Telegonos öldürdüğü adamın babası olduğunu anlayınca derin bir yasa düşer. Ölüyü, Penelope ve Telemakhos ile birlikte gemisine alıp Aiaia'ya döner ve Odisseus orada gömülür. Kayıp destanda Kirke geride kalan üçünü ölümsüz kılar. Telegonos Penelope ile, Telemakhos ise Kirke ile evlenir.
Bir anlatı bu evlilikleri Atena'nın öğüdüne bağlar ve Telegonos ile Penelope'den İtalos adlı bir oğul doğduğunu ekler. Başka bir anlatıda Kirke, Telegonos ile Penelope'yi Mutlular Adaları'na gönderir. Geç dönemden bir anlatıda ise Kirke ölen Odisseus'u otlarıyla diriltir.
İtalya'daki İzleri
Telegonos'un adı İtalya'da da yaşar. Roma'nın güneydoğusundaki Tusculum kentinin kurucusu sayılır ve şairler kenti "Telegonos'un surları" diye anar. Kimi anlatılar yakındaki Praeneste kentini de ona bağlar. Tusculum'un önde gelen Mamilius ailesi soyunu Telegonos'a dayandırırdı. İtalya adının kaynağı sayılan oğlu İtalos da Yunan kahramanlarını İtalya'nın kuruluşuna bağlayan bu soy anlatılarının bir parçasıdır.