Göğün iyilikçi tanrısı Ülgen'in yedi oğlundan biridir. Kardeşleriyle birlikte Ak Oğlanlar ya da Kıyat diye anılır. Gönenç ve bollukla ilişkilendirilir. Yeryüzünde huzurun ve varlığın onun eliyle sağlandığı söylenir.
Gökten İnen Bolluk
Türk inancında bolluk kazanılan değil bağışlanan bir şeydir. Sürünün çoğalması, ekinin tutması ve halkın rahat etmesi göğün onayına bağlanır. Bu onay çekildiğinde yalnızca yoksulluk değil kargaşa da gelir. Varlık ile düzenin aynı kaynaktan geldiği düşüncesi buradadır.
Aynı işi yeryüzü tarafından gören Etügen ile arasındaki fark yöndedir. Etügen topraktan çıkan bereketi, Burça Han ise gökten inen gönenci karşılar. Türk anlatısında bolluk iki ucu birden gerektirir. Toprağın verdiğiyle göğün gönderdiği birleşmeden yıl iyi geçmez.
Gönencin yalnızca varlık değil huzur anlamına gelmesi de bu tanrıya bağlanan en ayırt edici yandır. Sürüsü çoğalan ama kavgası eksilmeyen bir halk gönençli sayılmaz.
Ak Oğlanlar Arasındaki Yeri
Yedi kardeşin hepsi babaları gibi gökte oturur ve hiçbiri kötücül sayılmaz. Her biri göğün ayrı bir katını ve yeryüzünde belirli bir işi yönetir. Yeraltındaki karşıtları Erlik'in Kara Oğlanlar diye anılan dokuz oğludur.
Kardeşi Baktı Han ile birlikte anılan bir çift oluşturur. İkisi de insanın payına düşen iyiliği karşılar, ama biri kişinin bahtına, öbürü halkın geneline bakar. Yeraltı tarafında bunun karşılığı, düzeni bozan Şıngay Han ile felaketi getiren Badış Han'dır.
Kaynaklardaki Durumu
Yedi oğlun adları Altay Türklerinden derlenen şaman malzemesinde bir liste olarak geçer. Her birine ayrı bir alan verilmesi sonraki dönemde düzenlenen Türk mitolojisi sözlüklerinde ortaya çıkmıştır ve çoğunlukla adın kendisinden türetilmiştir.
Burça Han'ın adının kökeni açık değildir. Gönençle eşleştirilmesi sonraki bir yorumdur ve kardeşlerinin adlarındaki kadar berrak bir dayanağı yoktur. Kendisine ait ayrı bir anlatı ya da tören derlemelerde bulunmaz.
Başka Mitolojilerdeki Karşılıkları
Bolluğun ayrı bir tanrıya verilmesi yaygındır. Japon inancında pirincin, ticaretin ve bolluğun tanrısı İnari'ye ülkedeki tapınakların en çok sayıda olanı adanmıştır. Aradaki fark tapımın büyüklüğündedir. Orada bolluk tanrısı halkın en sık başvurduğu tanrı olurken, Burça Han babasının gölgesinde kalan bir oğul olarak anılır.
Sümer'de ise bolluk bir tanrıya değil bir olaya bağlanır. Yılın yarısını yeraltında geçiren çoban tanrı Dumuzi'nin dönüşü, bitkilerin yeniden yeşermesi demektir. Orada bolluk kazanılan bir denge, Türk anlatısında ise bağışlanan bir paydır.