Fuji, Japonya'nın en yüksek dağıdır ve Japon inancında kutsal sayılan dağların başında gelir. Honşu adasında, bugünkü Şizuoka ile Yamanaşi illerinin sınırında yükselen 3.776 metrelik bir yanardağdır. Neredeyse kusursuz koni biçimi ve yılın büyük bölümünde karla örtülü doruğuyla çok uzaklardan görülür. Kojiki ile Nihon Şoki dağı anlatılarına almaz. Aynı yüzyılda derlenen Manyoşu şiirleri ise onu Yamato ülkesini koruyan bir tanrı diye över.
Dağın kendisi tanrı sayılır, doruğunda da onun tanrısı oturur. Her dağın bir sahibi olduğu düşüncesi Altay inancındaki dağ iyelerini andırır. Fuji'nin tanrısı eski kayıtlarda Asama no Okami adıyla geçer. Bugün ise dağ tanrısı Oyamatsumi'nin kızı Konohanasakuya Hime ile bir tutulur. Ona adanan Sengen tapınakları ülkenin dört bir yanına yayılmıştır. Fuji 2013'te dünya mirası listesine kutsal bir yer ve sanata esin kaynağı olarak girer.
Adı ve Ölümsüzlük İksiri
Adın kökeni bilinmez. Bugünkü yazılışındaki karakterler bolluk ve soylu kişi anlamı taşır, ama ad bu yazılıştan eskidir. En eski kayıtta Fukuci biçimiyle geçer. Başka eski metinler onu eşsiz ya da tükenmez anlamına gelen karakterlerle yazar.
Ada ilişkin en bilinen açıklama Taketori Monogatari'den gelir. Bu eski öyküde aydan gelen Kaguya Hime göğe dönerken imparatora bir mektupla ölümsüzlük iksiri bırakır. Onsuz yaşamak istemeyen imparator, ikisinin göğe en yakın dağda, Suruga ilindeki dağın doruğunda yakılmasını buyurur. Buyruğu yerine getirmek için dağa çok sayıda asker çıkar. Öykü adı bu askerlerle dolu dağdan türetir, ama ölümsüzlük anlamına gelen fuşi sözcüğüyle oynandığı da açıktır. Doruktan yükselen dumanın o yakılan iksirden geldiği söylenir. Öykünün yazıldığı dönemde Fuji gerçekten tütmektedir.
Dağın güney eteğinde başka bir anlatım yaşar. Orta çağ anlatılarına da giren bu biçimde Kaguya Hime aya değil Fuji'nin doruğuna döner ve dağın tanrıçası olur.
Fukuci ile Tsukuba
Dağın geçtiği en eski anlatı 8. yüzyılda derlenen Hitaçi Fudoki'dedir. Bir zamanlar tanrıların atası, çocukları olan dağ tanrılarını dolaşmaya çıkar. Akşam olunca Fukuci'ye, yani Fuji'ye varır ve geceyi geçirmek için yer ister. Dağın tanrısı o gece yeni ürünün sunulduğu hasat şenliği yapıldığını, ev halkının bu yüzden arınma yasağı altında olduğunu söyleyip onu geri çevirir. Ata tanrı öfkelenir. Kendi atasını kapıdan çeviren dağa kış yaz kar ve kırağı yağacağını, kimsenin oraya çıkmayacağını, kimsenin ona yiyecek sunmayacağını bildirir.
Ata tanrı ardından Tsukuba Dağı'na gider. Tsukuba'nın tanrısı da aynı şenliği yapmaktadır, ama atasını geri çevirmez, yemek hazırlayıp onu ağırlar. Sevinen ata tanrı Tsukuba'yı kutsar. Dağın tapınağı gök ve yer kadar uzun ömürlü olacak, insanlar oraya toplanıp yiyip içecek, şarkı söyleyecektir. Fudoki, Fuji'nin bu yüzden hep karlı kaldığını ve çıkılamadığını, Tsukuba'da ise şenliklerin bugün de sürdüğünü söyler. Öykü, Hitaçi ilinin kendi dağını ünlü Fuji'den daha sevimli gösterme çabası olarak da okunur. Konuğu kapıdan çevirmenin cezalandırılması, Yunan mitolojisinde konuk hakkını koruyan Zeus'un öfkesini andırır.
Asama Tanrısı
Fuji tarih boyunca defalarca püskürür. 781'deki kül yağışı ile 800-802 ve 864-866 püskürmeleri yıllıklara geçer. Dağın ateşi tanrısının öfkesi sayılır ve devlet onu yatıştırmak için tapınak kurar. Fujisan Hongu Sengen Taişa'nın kendi anlatısı kuruluşu efsanevi imparator Suinin'e kadar götürür. Aynı anlatıya göre ateşle çevrili bir ovada sıkışan Yamato Takeru, dağın tanrısına dua ederek kurtulur. Tapınağın 806'da bugünkü yerine taşındığı kabul edilir. 853'te Asama tanrısı ünlü tanrılar arasına alınır, birkaç yıl sonra ona yüksek bir saray rütbesi verilir. 864'teki büyük püskürmeden sonra gelen bir raporda tanrının öfkesi rahiplerin saygısızlığına bağlanır. Ertesi yıl dağın kuzeyindeki Kai ilinde de ona bir tapınak kurulur. Son püskürme 1707'dedir ve küller Edo'ya kadar yağar.
Tanrının kimliği uzun süre hiçbir anlatıya bağlanmaz, adı yalnızca Asama no Okami olarak kalır. Konohanasakuya Hime ile eşleşme 17. yüzyılın başında yazıya geçer. Ateşe verilen kulübede yanmadan doğuran tanrıçanın dağın ateşini de dizginleyeceği düşünülür. 1868'de Budizm ile Şinto birbirinden ayrılınca bu kimlik yerleşir. Fuji'nin ve bütün Sengen tapınaklarının tanrısı o günden beri hemen her yerde onun adıyla anılır.
Doruğa Çıkış
Eski dönemde dağa uzaktan tapılır. Doruğa ilk çıkanın 7. yüzyılın yarı efsanevi çilecisi En no Gyoca olduğu anlatılır. Püskürmelerin durulduğu Heian döneminde Fuji, dağda çile doldurmaya dayanan Şugendo yolunun merkezlerinden biri olur. 12. yüzyılda Matsudai Şonin adlı keşiş dağa yüzlerce kez çıkar ve doruğa bir tapınak kurar. Bu dönemde tanrı Budist adıyla Sengen Daibosatsu olarak anılır. Asama adını yazan karakterlerin Çince okunuşu Sengen'dir. Tanrı da evrensel Buda Dainiçi'nin dağdaki görünümü sayılır. Doruğu çevreleyen sekiz tepe, sekiz yapraklı bir lotusa benzetilir. Tanrının doruğunda oturduğu bir dağ olarak Fuji, Yunan mitolojisinde tanrıların yurdu olan Olimpos ile karşılaştırılabilir.
16. yüzyılda dağın batı eteğindeki bir mağarada çile dolduran Hasegawa Kakugyo, Fuji'nin tanrısını yücelten bir öğreti kurar. Edo döneminde bu öğreti Fuji ko denen dernekler aracılığıyla halka yayılır. Dernekler her yaz dağa toplu yolculuklar düzenler. Doruğa çıkmak yeniden doğmak ve arınmak sayılır. Öğretinin önderlerinden Cikigyo Miroku, 1733'te dağdaki bir kayalıkta oruca yatıp ölür. Ölümü derneklerin yayılmasını hızlandırır. Dağa gidemeyenler için Edo'nun pek çok yerinde Fuji'nin küçük kopyası sayılan yapma tepeler, fujizukalar yığılır. Doruk kutsal sayıldığı için yüzyıllar boyunca kadınlara kapalı kalır, bu yasak 1872'de kaldırılır.