Bay Bican, Dede Korkut anlatılarında adı geçen bir Oğuz beyidir. Banı Çiçek'in ve Deli Karçar'ın babasıdır. Kitapta yalnızca Kam Büre Bey oğlu Bamsı Beyrek'in boyunda görünür ve orada da tek bir sözle yer tutar. Henüz doğmamış kızını, henüz doğmamış bir oğlana verir.
Anlatıdaki ağırlığı bu sözden gelir. Boyun bütün düğümü, meclis önünde verilen beşik kertme sözünün yıllar boyunca bozulmadan kalıp kalmayacağı üzerine kurulur.
Adı
Yazmalarda ad harekesiz geçtiği için farklı okunur. Bay Bican en yaygın okuyuştur, Bay Piçen biçimi de kullanılır. Baştaki bay sözü Eski Türkçede zengin, varlıklı anlamını taşır ve Oğuz beylerinin adlarında sık görülür. Kam Büre Bey'in adı da kimi okuyuşlarda Bay Büre biçimindedir. İkinci parçanın ne anlattığı kesin bilinmez. Anlatıda ona çoğunlukla bey denir, bir yerde ise melik sanıyla anılır.
Beşik Kertme Sözü
Kam Büre Bey, Bayındır Han'ın meclisinde oğulsuz kaldığı için ağlar ve Oğuz beyleri el kaldırıp ona bir oğul diler. Bay Bican o sırada yerinden kalkar. Beylerden kendisine de bir kız dilemelerini ister ve onları tanık tutarak doğacak kızını bu beyin oğluna beşik kertme yapacağını bildirir. Dualar kabul olur. Bir yanda Bamsı Beyrek, öbür yanda Banı Çiçek dünyaya gelir.
Beşik kertme, çocuklar beşikteyken ya da daha doğmadan iki aile arasında kararlaştırılan nişandır. Adının, sözün beşiğe atılan bir kertikle işaretlenmesinden geldiği anlatılır. Bay Bican'ın sözü beylerin önünde ve onların tanıklığıyla verildiği için iki aile arasında kalmaz, bütün Oğuz'un gözettiği bir yükümlülüğe dönüşür.
Anlatıdaki Yeri
Sözü verdikten sonra Bay Bican sahneden çekilir. Bamsı Beyrek ava çıkıp bir çayırda kızıl bir otağ gördüğünde, otağın Bay Bican Bey'in kızına ait olduğunu öğrenir. Yiğit de oraya bu beyin kızını görmeye geldiğini söyler. Baba bu sahnede kendisi olarak değil, kızın kim olduğunu bildiren bir ad olarak bulunur.
Kız istenecek olduğunda Oğuz beyleri babaya değil ağabeye yönelir. Kız kardeşini isteyeni öldüren Deli Karçar, dünürlüğe giden Dede Korkut'u kovalar ve ağır başlığı da o koyar. Beyrek tutsak düştükten sonra kızın kime verileceğini söyleyen yine odur. Babanın bu bölümlerde neden görünmediği anlatıda açıklanmaz.
Boyun sonunda yiğit dönüp düğününü kurduğunda anlatı, onun Bay Bican'ın kızını alıp ak otağına götürdüğünü söyler. Baba böylece hikâyeyi açan sözde de kapanan cümlede de vardır, aradaki bütün olaylarda ise sessizdir.
Alpamış'taki Karşılığı
Bamsı Beyrek boyuyla aynı kökten geldiği kabul edilen Alpamış destanında onun yerinde Baysarı durur. Orada da iki bey uzun süre çocuksuz kalır, birine oğul, öbürüne kız verilir ve çocuklar küçükken birbirine sözlenir. Fark iki babanın arasındaki bağdadır. Baysarı, Baybörü'nün kardeşidir ve ağabeyinin kendisinden zekât istemesine kırılıp obasıyla Kalmuk eline göçer. Kızı Barçın'ın taliplerini yarışa çağırması ve kahramanın uzun tutsaklığı bu göçün ardından gelir.
Oğuz'daki biçimde Bay Bican ile Kam Büre Bey akraba değildir, aralarında bir küslük de yoktur. Anlatıyı yürüten babanın kırgınlığı düşmüş, ondan geriye yalnızca meclis önünde verilmiş söz kalmıştır.