söylence
/nors/nornagest
_

Nornagest

Nornagest — Nors Mitolojisi
Nornagest.
Norna Gest, Gest olarak da bilinir. Yazım kuralı
Ömrü bir muma bağlanan gezgin ozan.

Nornagest, Nors anlatısında ömrü beşiğinin başında yanan bir muma bağlanan ve üç yüz yıl yaşayan adamdır. Adı Nornların konuğu anlamına gelir. Öyküsü İzlanda'da 14. yüzyılda yazıya geçirilmiş ve Norveç kralı Olaf Trigvason'un destanının içine yerleştirilmiş kısa bir anlatıdır.

Anlatı bir çerçeve öyküdür. Yaşlı bir yabancı kralın sarayına gelir, arp çalar ve Sigurd'un çağından beri gördüklerini anlatır. Böylece Fafnir'in öldürülmesinden Brinhild'in ölümüne uzanan eski kahramanlık konuları, Hristiyan bir kralın önünde hâlâ yaşayan bir tanığın ağzından yeniden dile gelir. Sonunda Gest vaftiz olur, mumunu kendi eliyle yakar ve mum söndüğünde ölür.

Doğumu ve Mum

Gest'in babası Danimarka'da bir çiftlikte yaşayan Tord'dur. Meclislerde çok çekiştiği için meclis ısıran anlamına gelen bir lakap taşır. O çağda ülkeyi dolaşıp insanlara gelecek söyleyen bilici kadınlar vardır. Oğlu doğduğunda Tord bu kadınları evine çağırır. Anlatıda gelenler hem bilici hem Norn diye anılır.

Beşiğin başında iki mum yanar. Büyük iki kadın çocuğa iyi bir yazgı biçer ve soyundan gelen herkesten büyük bir adam olacağını söyler. En genci ise kendisine danışılmadığı için incinir. Üstelik oradaki kaba adamlar onu oturduğu yerden itip yere düşürür. Kadın öfkeyle kalkar ve çocuğun, yanında yanan mum yanıp bitene dek yaşayacağını bildirir. En yaşlısı mumu hemen söndürür, anneye verir ve onu ancak oğlunun son gününde yakmasını öğütler.

Mum böylece hem lanet hem koruma olur. Söndüğü sürece ömür de tükenmez. Bu yazgı Yunan anlatısındaki Meleagros'un yazgısına çok benzer. Onun doğumunda gelen Moiralar, ömrünü ocakta yanan bir kütüğe bağlar ve annesi kütüğü ateşten çekip saklar. Fark sonundadır. Meleagros'un kütüğünü öfkeli annesi yakar, Gest ise mumunu kendi isteğiyle yakar. Doğan çocuğun başına gelip yazgı söyleyen kadınlar Mısır'daki Yedi Hator inancında da görülür.

Olaf'ın Sarayında

Gest, Olaf'ın krallığının üçüncü yılında Trondheim'daki saraya gelir. Yaşlıca, iri yapılı ve sözünü sakınmayan bir adamdır. Kral ona konuk sıralarının en ucunda yer verir. İnancı sorulduğunda haç işaretiyle kutsandığını ama vaftiz edilmediğini söyler. Kuzeyde primsigning denen bu ön kutsama, putperestlerin Hristiyanlarla bir arada bulunabilmesi için atılan ilk adımdır.

İlk gece kral, kapılar kilitliyken salona bir elfin ya da başka bir ruhun girdiğini görür. Varlık uyuyanların arasından geçer, en uçtaki yatağın başında durup boş bir ev, kapısında da pek sağlam bir sürgü der ve kilitli kapıdan çıkıp gider. O yatakta yatanın Gest olduğu anlaşılır. Anlatı sözü açıklamaz, ama boş ev ile sağlam sürgü, eski inançtan çıkmış ve yenisine henüz girmemiş bir adamın durumunu anlatır gibidir.

Bir gün saraya, kral Half'e ait olduğu söylenen Hnitud adlı değerli bir bilezik getirilir. Herkes altınına hayran kalırken Gest ilgisiz durur. Kralın adamları onun bundan iyisini görmediğine bahse girer. Gest bir eyer tokasının parçasını çıkarır ve altını bilezikten daha iyi bulunur. Parça Sigurd'un atı Grani'nin eyerinden düşmüştür.

Sigurd'un Yanında

Gest, parçanın nasıl eline geçtiğini anlatmaya başlar. Gençliğinde Frank ülkesinde kral Hyalprek'in sarayında Sigurd'la tanışmış ve hizmetine girmiştir. Cüce demirci Regin'in Gram kılıcını dövdüğünü, kılıcın Ren ırmağında akan bir yün tutamını ikiye böldüğünü anlatır.

Sigurd'un babasının öcünü almak için Hunding'in oğullarına karşı çıktığı seferde de bulunmuştur. Yolda kendini Hnikar diye tanıtan bir adam gemiye alınır ve onlara savaş öğütleri verir. Hnikar, Odin'in adlarından biridir. Sefer, Hunding'in oğlu Lingvi'nin yenilip öldürülmesiyle biter. Ardından Sigurd ejderha Fafnir'i öldürür ve hazinesini alır. Bir gün Grani öyle güçlü sıçrar ki kolan kopar, tokanın parçası yere düşer ve Gest onu alır.

Sonraki yıllarda Sigurd, Gyuki'nin kızı Gudrun'la evlenir ve Gyuki'nin oğlu Gutorm onu uykusunda öldürür. Gest ölümün başka biçimlerde de anlatıldığını ekler. Ardından Brinhild'in ölü yakma ateşinden sonra Hel yolunda bir dev kadınla karşılaşmasını anlatan şiiri söyler. Dev kadın onu Sigurd'un ölümüyle suçlar, Brinhild ise yaptıklarını savunur ve Sigurd'la birlikte olacağını söyleyerek sözünü bağlar. Aynı şiir Brinhild'in Hel Yolculuğu adıyla şiir Edda'sında da bulunur.

Gest'in o çağdan kalma bir anısı daha vardır. Bir savaşta Norveçli dev yapılı savaşçı Starkad karşılarına çıkar. Sigurd kılıcının kabzasıyla vurunca Starkad'ın iki azı dişi düşer. Gest bunlardan birini alır. Dişin sonradan Danimarka'daki Lund'da bir çan ipine bağlandığı ve yedi ons geldiği söylenir.

Gördüğü Öbür Çağlar

Sigurd'un ölümünden sonra Gest başka efendilere hizmet eder. Bir süre Ragnar Lodbrok'un oğullarıyla güneye akına çıkar. Roma'ya yürümek isteyen Björn'ün karşısına eskimiş demir ayakkabılar taşıyan bir yolcu çıkar ve bunları Roma'dan yürüyerek gelirken eskittiğini söyler. Yolun uzunluğuna inanan Björn seferden vazgeçer. Kral Olaf bunu Roma'yı koruyan Tanrı'nın işi sayar.

Gest, Uppsala'da Erik'in, Norveç'te Güzel Saçlı Harald'ın ve Saksonya'da Hlödver'in yanında da bulunmuştur. Haç işaretini Hlödver'in sarayında almıştır. Anlattıkları birbirini tuttuğu için kral, onun üç yüz yaşında olduğuna inanır.

Vaftizi ve Ölümü

Kral Olaf, Gest'i vaftiz olmaya çağırır ve Gest kabul eder. Ardından arpının içinde sakladığı mumu çıkarıp yakar. Mum hızla erimeye başlar. Gest yatar, kutsal yağla yağlanmayı ister ve mum söndüğü anda ölür. Kral onun anlattıklarını doğru sayar ve öykülerine büyük değer verir.

Bu son, anlatının iki dünyasını birleştirir. Norn'un biçtiği yazgı yerine gelir, ömür mum yandığı kadar sürer. Ama mumun ne zaman yakılacağını yazgı değil Gest seçer ve bu seçim bir Hristiyan ölümüne varır. Eski inancın bilici kadınları ömrü ölçer, yeni inanç o ömrün nasıl kapanacağını belirler. Anlatı bu yüzden çoğunlukla, putperest geçmişin anılarını Hristiyan bir saraya teslim edip kendi isteğiyle çekilmesi olarak okunur.

Bağlantı grafiği

Bu maddenin bağlandığı ve buraya bağlanan 18 madde, aralarında 26 bağlantı.

NornagestHatorBrinhildFafnirGramGraniGudrunGutormGyukiHelHundingNornOdinRagnar LodbrokReginSigurdStarkadMeleagrosMoira

Paylaş

Bu madde paylaşıldığında aşağıdaki kartla görünür; bir ucun üzerine gelince o ucun kartı gösterilir.