Yunan mitolojisinde sağlığı kişileştiren tanrıçadır. Adı Yunancada doğrudan sağlık demektir. Hekimlik tanrısı Asklepios ile eşi Epione'nin kızı sayılır, bu soydan Apollon'un torunudur.
Babası hastalığın iyileştirilmesini temsil ederken o, hastalığın hiç gelmemesini, bedenin sağlıklı kalmasını temsil eder. Hakkında anlatılmış bir serüven yoktur. Kimliği soyundan, tapımından ve tasvirlerinden bilinir. Türkçedeki hijyen sözcüğü de onun adından türemiştir.
Ailesi
En yaygın soy kaydında Asklepios'un beş kızından biridir. Kız kardeşlerinin adları da birer kavramdır. Panakeia her derde deva olan ilacı, İaso iyileşmeyi, Akeso tedavinin sürecini, Aigle sağlıklı bedenin parlaklığını karşılar. Truva savaşında Yunan ordusunun hekimliğini yapan Makaon ile Podaleirios erkek kardeşleridir.
Kimi yazarlar yalnızca babasını anar, annesinin adını vermez. Orfik gelenek ise başka bir soy bildirir. Bir parçada Eros ile ikna tanrıçası Peito'nun kızıdır. Orfik ilahilerden birinde de Asklepios'un kızı olarak değil, eşi olarak anılır.
Tapımı
Başlangıçta Asklepios'un çevresinde duran soyut bir kavramdır. Zamanla kendi heykeli ve sunağı olan bir tanrıçaya dönüşür. Epidauros'ta, Kos'ta ve Bergama'da babasının tapınaklarında onunla birlikte onurlandırılır. Tapınakta uyuyan hastaların düşüne babasıyla birlikte girdiğine inanılır.
Asklepios'un tapımı MÖ 420'de Epidauros'tan Atina'ya taşındığında Higiya da onunla gelir. Kuruluşu anlatan yazıtta tanrının kente bir arabayla getirildiği, Higiya'nın da ona eşlik ettiği yazılıdır.
Peloponnesos'taki Titane'de heykeli, kadınların adak olarak kestiği saçlarla ve Babil kumaşından şeritlerle öyle örtülüdür ki neredeyse görünmez. MÖ 4. yüzyılda yazılıp çok sevilen bir ilahi onu insanların gözünde tanrıların en saygıdeğeri olarak çağırır. İlahiye göre o yoksa ne zenginlik ne de güç kimseyi mutlu edebilir. Hekimlerin ettiği Hipokrat Yemini'nde de Apollon, Asklepios ve Panakeia ile birlikte adına ant içilen tanrılar arasındadır.
Atena Higiya
Atina'da Higiya adı Atena'nın bir sıfatı olarak da kullanılır. Akropolis'in girişinde hem Higiya'nın hem de Atena Higiya'nın heykelleri bulunur.
Anlatıya göre Akropolis'in anıtsal giriş yapısı kurulurken ustalardan biri yüksekten düşer ve hekimler umudu keser. Atena, yapımı yürüten Perikles'in düşüne girip ona tedaviyi gösterir ve adam iyileşir. Perikles de şükran olarak tanrıçanın tunç bir heykelini diktirir. Başka bir anlatımda düşen kişi Perikles'in kölesidir. Akropolis'te Atena Higiya adını taşıyan bir heykel kaidesi bulunmuştur.
Tasvirleri
Uzun giysili, sakin yüzlü genç bir kadın olarak gösterilir. Çoğu tasvirde bedenine dolanan ya da kolunda duran bir yılanı elindeki sığ kâseden besler. Yılan babasının da simgesidir. Deri değiştirerek kendini yenileyen bu hayvan, sağlığın sürüp gitmesini anlatır. Kimi tasvirde babasının yanında ayakta durur ya da ona yaslanır.
Kâseye dolanmış yılan sonradan eczacılığın simgesi olur ve Higiya'nın kâsesi diye anılır. Babasının yılanlı asası hekimliği, onun kâsesi ilacı hazırlayanları temsil eder. 2021'de Kütahya'daki Aizanoi antik kentinin agorasında elinde yılan tutan bir Higiya heykeli bulunmuştur.