söylence
/türk/erke
_

Erke

Erke
Erke Hanım.
Erke Hanım olarak da bilinir.
Erlik'in kızlarından biri.

Yeraltı dünyasının hükümdarı Erlik'in kızlarından biridir. Erlik'in dokuz kızı toplu olarak Kara Kızlar diye anılır; adı bilinen iki kızdan biridir, diğeri Kiştey Ana'dır. Çoğunlukla Erke Hanım biçiminde anılır.

Adındaki erke sözcüğü Türk lehçelerinde naz, cilve ve şımarıklık anlamlarını taşır; erkelemek fiili de aynı kökten gelir. Bu anlam, Kara Kızlar'a atfedilen baştan çıkarıcı ve ölçüsüz niteliklerle örtüşür. Hanım sıfatı ise onu sıradan bir ruh değil, yeraltında mevkisi olan bir varlık olarak konumlandırır.

Şamanın Yolculuğunda

Adı ağırlıkla şamanın yeraltına inişini anlatan dualarda geçer. Bu yolculukta Erlik'in kızları şamanın karşısına çıkar; onu oyalamaya, getirdiği adağı almaya ve yolundan döndürmeye çalışırlar. Anlatılarda dağınık saçlı, açık saçık ve alaycı varlıklar olarak betimlenirler.

Şamanın onları aşabilmesi güç kullanmasına değil, kendini tutmasına bağlıdır. Kara Kızlar bu yönüyle yeraltına inen kişinin sınavının bir parçasıdır.

Kaynaklardaki Yeri

Erke'ye ait bağımsız bir anlatı bulunmaz; adı, babasının ve kardeşlerinin sıralandığı listelerde geçer. Altay bölgesinden derlenen şaman metinlerinin dışında kayda geçmiş bir izi yoktur. Hakkındaki bilgi, Kara Kızlar'a topluca atfedilen niteliklerle sınırlıdır.