Yazının, bilginin, hesabın, büyünün ve ayın tanrısıdır. Tanrıların yazıcısı ve söz ustası olarak anılır; hem takvimi hem de yazıyı insanlara onun verdiğine inanılır. Genellikle ibis kuşu başlı bir adam ya da doğrudan bir ibis olarak, kimi zaman da maymun biçiminde betimlenir.
Elinde yazı kamışı ve tanrıların sözlerini kaydettiği levhayla gösterilir. Hangi tanrı kuşağına ait olduğu belirsizdir; çoğu anlatıda kuşaklar arası çekişmelerin dışında, tarafsız bir hakem ve danışman olarak durur. Bu yönüyle diğer tanrılardan ayrılır: gücü savaşta değil, bilgide ve sözdedir.
Ayın Tanrısı
Güneşin gündüzü yönetmesi gibi geceyi ay olarak Thot yönetir; güneş tanrısı ufkun altındayken düzeni onun gözettiği söylenir. Ayın evrelerine göre zamanın ölçülmesi, ilk takvimin kurulması ona bağlanır.
Bir anlatıda gök tanrıçası Nut'un yılın hiçbir gününde doğuramayacağına hükmedilmişti. Thot, ayla oynadığı bir oyunu kazanarak yıla beş gün ekledi ve tanrıçanın çocukları Osiris, İsis, Set ve Neftis bu günlerde doğabildi. Anlatı, Mısır takvimindeki üç yüz altmış günün üzerine eklenen beş günün açıklaması sayılır.
Sözün ve Büyünün Gücü
Mısır düşüncesinde doğru söylenen söz gerçeği yaratır; bu yüzden büyü ile yazı aynı tanrının alanıdır. Hastalık kovan, koruyan ve dirilten formüllerin kaynağı Thot sayılır. İsis'e, Osiris'i geçici olarak diriltmekte ve oğlu Horus'u zehirden kurtarmakta gereken büyüleri öğreten odur.
Tanrıların anlaşmazlıklarında araya girer, çözümü çoğunlukla o bulur. Horus ile Set arasındaki taht kavgasında kurulun kararlarını yazan ve tarafları uzlaştıran yine Thot'tur.
Ölülerin Yargısında
Ölünün öteki dünyada yargılanışında baş kâtiptir. Ölen kişinin kalbi, bir terazide gerçeğin ve düzenin simgesi olan tüyle tartılır. Thot bu tartının sonucunu yazıya geçirir; kalbin tüyden ağır çıkması, kişinin doğru yaşamadığı anlamına gelir ve ruhu bir canavara yem olur.
Bu sahnede tanrının rolü yargılamak değil, sonucu eksiksiz ve tarafsız kaydetmektir. Kaderin yazıyla sabitlenmesi, onun hem yazı hem adalet tanrısı oluşunu birleştirir.
Bilgeliğin Kaynağı
Bütün bilimlerin, yazının, matematiğin, tıbbın ve hukukun ondan geldiğine inanılırdı. Tapınak kâtipleri ve bilginler onu koruyucuları sayar, çalışmaya başlamadan adını anardı. Başlıca tapım merkezi, Yunanların yazıcı kenti anlamına gelen bir adla andığı Hermopolis'ti.
Yunanlar onu kendi tanrıları Hermes ile özdeşleştirmiştir. Geç dönemde bu birleşmeden, gizli bilgilerin efsanevi kaynağı sayılan ve üç kez büyük diye anılan bir bilge figürü doğmuş; bu ad, sonraki yüzyıllarda simya ve gizli öğreti geleneklerine kaynaklık etmiştir.