söylence
/türk/kiştey
_

Kiştey

Kiştey
Kiştey.
Kiştey Ana, Kiştey Ene olarak da bilinir.
Erlik'in kızlarından biri.

Yeraltı dünyasının hükümdarı Erlik'in kızlarından biridir. Erlik'in dokuz kızı toplu olarak Kara Kızlar diye anılır; bu kızlardan yalnızca ikisinin adı bilinir ve Kiştey bunlardan biridir. Diğeri Erke Hanım'dır.

Çoğunlukla Kiştey Ana biçiminde anılır. Addaki ana sözcüğü, Türk mitolojisinde yaşça büyük ve güç sahibi dişil varlıklara verilen saygı sıfatıdır; aynı ek Umay ve Etügen gibi tanrıçaların adlarında da görülür. Bu yönüyle Kiştey, sıradan bir kötü ruh değil, yeraltının belirli bir mevkiine sahip bir varlık olarak konumlanır.

Şamanın Yolculuğunda

Adı ağırlıkla şamanın yeraltına inişini anlatan dualarda geçer. Bu yolculukta Erlik'in kızları şamanın karşısına çıkar; onu oyalamaya, sunduğu adağı almaya ve yolundan döndürmeye çalışırlar. Kara Kızlar bu anlatılarda dağınık saçlı, ölçüsüz ve baştan çıkarıcı varlıklar olarak betimlenir.

Şamanın onları geçebilmesi güç kullanmasıyla değil, kendini tutmasıyla mümkündür. Bu yönüyle Kara Kızlar, yeraltına inen kişinin sınavının bir parçasıdır.

Kaynaklardaki Yeri

Kiştey'e ait bağımsız bir anlatı bulunmaz; adı, babasının ve kardeşlerinin anıldığı sıralamalarda geçer. Altay bölgesinden derlenen şaman metinlerinin dışında kayda geçmiş bir izi yoktur. Bu yüzden hakkındaki bilgi, Kara Kızlar'a topluca atfedilen niteliklerle sınırlıdır.