Jüpiter'in ölümlü kadın Alkmene'den doğan oğludur. Yunan mitolojisindeki Herakles ile özdeşleştirilir ve on iki görev başta olmak üzere anlatılarının çoğu oradan aktarılmıştır. Ancak Roma'daki tapımı çok eskidir ve kendine özgü bir çekirdeği vardır; kentte adına sunulan sunak, Roma'nın en eski kutsal yerlerinden biri sayılır.
Romalılar için öne çıkan yanı canavar öldüren gücü değil, çektiği çilenin karşılığında tanrılığa yükselmesidir. Ölümlü doğup çabasıyla tanrı olması, erdemin ve dayanıklılığın örneği olarak görülmüştür.
Cacus ile Karşılaşması
En önemli Roma anlatısı, kentin kurulacağı topraklarda geçer. Batıdan getirdiği sığır sürüsüyle Tiber kıyısında konaklayan Herkül uykuya dalar. Aventinus tepesindeki mağarada yaşayan, ağzından ateş püskürten dev Cacus, sürüden birkaç hayvanı çalar.
Dev, izlerin kendisini ele vermemesi için hayvanları kuyruklarından tutup geri geri sürükleyerek mağaraya çeker. Herkül uyanıp sürüyü toplarken, mağaradaki hayvanların böğürmesine dışarıdakiler karşılık verir ve hırsızlık böylece ortaya çıkar. Mağarayı açan Herkül, Cacus'u orada öldürür.
Bölgede yaşayan Arkadyalı kral Euandros, olan biteni öğrenince Herkül'ün tanrısal soyunu tanır ve onun adına bir sunak kurar. Roma'nın kuruluşundan önceye yerleştirilen bu anlatı, kentin en eski kültünü bir kahraman geçişine bağlar.
Tapımı
Sığır pazarının bulunduğu alandaki bu sunak, en büyük sunak adıyla anılırdı. Törenler açık havada, başı örtülmeden yapılırdı; bu, Roma'nın kendi töreninden farklı, dışarıdan gelmiş bir uygulama sayılır. Kadınların bu törenlere katılması yasaktı.
Tüccarlar ve seferden dönen komutanlar, kazançlarının ya da ganimetlerinin onda birini Herkül'e adar, bu payla halka açık şölenler verirdi. Bu yüzden ticaretin, kazancın ve zaferin koruyucusu olarak da anılır. Gündelik dilde adı, doğruluk bildiren bir yemin sözü olarak kullanılırdı.
Aynı alanda ona adanmış yuvarlak planlı bir tapınak da bulunur; kentin ayakta kalan en eski mermer yapılarındandır.
Tanrılaşması ve Sonraki Dönem
Zehirli bir gömlek yüzünden dayanılmaz acılar çeken kahraman, kendi yaktığı odun yığınının üzerinde ölümlü yanını bırakır; tanrısal yanı göğe yükselir ve tanrılar arasına katılır. Roma'da bu yükseliş, insanın erdemle tanrısallığa erişebileceğinin kanıtı olarak okunmuştur.
İmparatorluk döneminde hükümdarlar kendilerini onunla ilişkilendirmiş, sikkelerde ve heykellerde aslan postu ile sopasını kendi tasvirlerine katmıştır. Bu benzetmeyi en ileri götüren imparator, kendisini doğrudan Herkül olarak sunacak kadar ileri gitmiştir.